परीक्षा उपयोगिता: शिक्षा खण्ड ४० अंकको भएकाले शिक्षाको आधारभूत अर्थ, उद्देश्य र कार्य राम्रोसँग बुझ्नु अत्यन्त आवश्यक छ। यो note बाँकी शिक्षा notes को foundation हो।
मुख्य परिभाषा
शिक्षा
Standard definition: Education is a planned and continuous process of developing knowledge, skills, attitudes, values and behaviour.
सरल अर्थ: ज्ञान, सीप, मूल्य, दृष्टिकोण र व्यवहार विकास गर्ने निरन्तर प्रक्रिया।
औपचारिक शिक्षा
Standard definition: Formal education is structured education provided through schools, colleges and recognised institutions.
सरल अर्थ: विद्यालय/कलेजजस्ता संस्थाबाट निश्चित पाठ्यक्रमअनुसार दिइने शिक्षा।
अनौपचारिक शिक्षा
Standard definition: Non-formal education is organised learning outside the formal school system.
सरल अर्थ: विद्यालय प्रणालीबाहिर व्यवस्थित रूपमा दिइने शिक्षा।
अनौपचारिक सिकाइ
Standard definition: Informal learning is learning from daily life, family, society and experience without a fixed structure.
सरल अर्थ: घर, समाज, अनुभव र दैनिक जीवनबाट आफैं सिकिने कुरा।
शिक्षाका मुख्य उद्देश्य
- व्यक्तिको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक र नैतिक विकास गर्नु।
- ज्ञान र सीप विकास गरी जीवन उपयोगी बनाउनु।
- राम्रो नागरिक तयार गर्नु।
- संस्कृति, मूल्य र सामाजिक मान्यता हस्तान्तरण गर्नु।
- रोजगार, उत्पादन र आर्थिक विकासमा सहयोग गर्नु।
शिक्षाका कार्यहरू
| कार्य | व्याख्या |
|---|---|
| व्यक्तिगत विकास | क्षमता, रुचि, व्यवहार र चरित्र विकास |
| सामाजिक विकास | सहयोग, सहिष्णुता, अनुशासन र जिम्मेवारी |
| सांस्कृतिक हस्तान्तरण | भाषा, मूल्य, परम्परा र पहिचान जोगाउने |
| आर्थिक विकास | सीपयुक्त जनशक्ति उत्पादन |
Remember This
शिक्षा केवल पढाइ होइन; यसले ज्ञान, सीप, मूल्य, व्यवहार र जीवनशैली सबैलाई विकास गर्छ।
MCQ Revision Points
- शिक्षा निरन्तर प्रक्रिया हो।
- Formal education विद्यालय प्रणालीसँग सम्बन्धित हुन्छ।
- शिक्षाले सामाजिकरण र सांस्कृतिक हस्तान्तरणमा सहयोग गर्छ।
- शिक्षाको उद्देश्य समग्र विकास हो।