परीक्षा उपयोगिता: बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञानबाट अवधारणा, आवश्यकता, विशेषता र शिक्षकको भूमिकासम्बन्धी प्रश्न आउँछन्। यो शिक्षकको वास्तविक classroom कामसँग सीधै जोडिन्छ।
मुख्य परिभाषा
शिक्षा मनोविज्ञान
Standard definition: Educational psychology studies learners, learning processes, teaching methods and educational environment.
सरल अर्थ: विद्यार्थी कसरी सिक्छन् र शिक्षकले कसरी सिकाइ सजिलो बनाउँछन् भन्ने अध्ययन।
वृद्धि
Standard definition: Growth is quantitative physical increase such as height, weight and size.
सरल अर्थ: उचाइ, तौल, शरीरको आकारजस्ता मापन गर्न सकिने शारीरिक वृद्धि।
विकास
Standard definition: Development is qualitative progressive change in physical, mental, emotional and social abilities.
सरल अर्थ: शारीरिक, मानसिक, संवेगात्मक र सामाजिक क्षमतामा आउने गुणात्मक परिवर्तन।
सामाजिकरण
Standard definition: Socialisation is the process of learning social norms, values, roles and behaviour.
सरल अर्थ: समाजमा बस्न आवश्यक नियम, मूल्य र व्यवहार सिक्ने प्रक्रिया।
उत्तर बाल्यावस्थाका विशेषता
| क्षेत्र | देखिने परिवर्तन | शिक्षकले के गर्ने? |
|---|---|---|
| शारीरिक | खेल, गति, लेखाइमा सुधार | गतिविधिमूलक सिकाइ |
| मानसिक | जिज्ञासा र तर्क बढ्छ | उदाहरण र प्रश्नोत्तर |
| संवेगात्मक | प्रशंसा र सुरक्षा चाहिन्छ | सकारात्मक reinforcement |
| सामाजिक | साथी समूहको प्रभाव बढ्छ | group work र सहकार्य |
शिक्षक र अभिभावकको भूमिका
- सुरक्षित र प्रेमपूर्ण वातावरण दिनु।
- राम्रा बानी, अनुशासन र जिम्मेवारी सिकाउनु।
- बच्चाको रुचि र क्षमता अनुसार सिकाइ क्रियाकलाप मिलाउनु।
- घर र विद्यालयबीच निरन्तर संवाद राख्नु।
Exam Point
Growth = quantitative; Development = qualitative. यो फरक MCQ मा धेरै उपयोगी हुन्छ।
MCQ Revision Points
- शिक्षा मनोविज्ञान learner र learning process सँग सम्बन्धित छ।
- वृद्धि मापनयोग्य हुन्छ।
- विकास गुणात्मक परिवर्तन हो।
- सामाजिकरणमा शिक्षक र अभिभावक दुवैको भूमिका हुन्छ।