परीक्षा उपयोगिता: कानून खण्ड १० अंकको छ। Secondary syllabus मा संविधानको specific subtopic नलेखिए पनि education-related दृष्टिले संविधान र कानूनको आधार बुझ्नुहोस्।
मुख्य परिभाषा
संविधान
Standard definition: A constitution is the supreme law defining state structure, powers, limits and rights.
सरल अर्थ: राज्य संरचना, अधिकार, सीमा र नागरिक अधिकार निर्धारण गर्ने सर्वोच्च कानून।
ऐन
Standard definition: An act is a law passed by the legislature.
सरल अर्थ: व्यवस्थापिकाबाट पारित कानून।
नियमावली
Standard definition: A regulation is a detailed rule made under an act for implementation.
सरल अर्थ: ऐन कार्यान्वयन गर्न बनाइएको विस्तृत नियम।
स्थानीय सरकार
Standard definition: Local government is a constitutionally recognised government level responsible for local governance and service delivery.
सरल अर्थ: स्थानीय शासन र सेवा प्रवाह गर्ने सरकारको तह।
Syllabus मा रहेका कानून
| कानून | के हेर्ने? |
|---|---|
| नेपालको संविधान | शिक्षा, अधिकार, राज्य संरचना |
| शिक्षा ऐन, २०२८ | शिक्षा प्रणालीको कानूनी आधार |
| शिक्षा नियमावली, २०५९ | ऐन कार्यान्वयनका नियम |
| शिक्षक सेवा आयोग नियमावली, २०५७ | शिक्षक छनोट/आयोग व्यवस्था |
| स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ | स्थानीय तहको शिक्षा भूमिका |
कानून पढ्ने तरीका
- कानूनको पूरा नाम र साल याद गर्नुहोस्।
- कुन संस्था/निकायसँग सम्बन्धित हो लेख्नुहोस्।
- शिक्षा, शिक्षक, विद्यालय र स्थानीय तहसँग सम्बन्धित बुँदा छुट्याउनुहोस्।
- संशोधन भएको विषय परीक्षाको मितिभन्दा ३ महिना अगाडिसम्म लागू मानिने syllabus rule याद गर्नुहोस्।
Exam Point
कानूनको लामो धारा कण्ठ गर्नुभन्दा “नाम + साल + संस्था + काम” table बनाएर revise गर्नु राम्रो हुन्छ।
MCQ Revision Points
- संविधान सर्वोच्च कानून हो।
- Education Act 2028 शिक्षा प्रणालीसँग सम्बन्धित छ।
- Education Rules 2059 ऐन कार्यान्वयनसँग सम्बन्धित छ।
- Local Government Operation Act 2074 मा स्थानीय तहको शिक्षा भूमिका हेर्नुपर्छ।