पृथ्वीमा ७ महाद्वीप५ महासागर छन्। भूगोलमा अक्षांश (Latitude) र देशान्तर (Longitude) रेखाहरूद्वारा स्थान निर्धारण गरिन्छ।

महाद्वीपहरू (क्षेत्रफल अनुसार घटदो)

क्रम महाद्वीप विशेषता
एसिया सबैभन्दा ठूलो, विषमताको महाद्वीप
अफ्रिका दोस्रो ठूलो, “अन्ध महाद्वीप”
उत्तर अमेरिका नयाँ संसार (New World)
दक्षिण अमेरिका Amazon वर्षावन
अन्टार्कटिका बर्फाच्छादित, सबैभन्दा चिसो
युरोप प्रायद्वीपहरूको प्रायद्वीप
अस्ट्रेलिया सबैभन्दा सानो महाद्वीप

महासागरहरू

महासागर विशेषता
प्रशान्त (Pacific) सबैभन्दा ठूलो र गहिरो — Mariana Trench
अटलान्टिक (Atlantic) दोस्रो ठूलो — S आकार
हिन्द (Indian) तेस्रो, नेपालको निकटतम
दक्षिणी (Southern) अन्टार्कटिकाको वरिपरि
आर्कटिक सबैभन्दा सानो, उत्तरी ध्रुव

महत्त्वपूर्ण रेखाहरू

रेखा अक्षांश/देशान्तर महत्त्व
भूमध्यरेखा दिन-रात बराबर, विभाजन रेखा
कर्कट रेखा 23.5° N उत्तरी गोलार्धको उष्णकटिबन्ध
मकर रेखा 23.5° S दक्षिणी गोलार्धको उष्णकटिबन्ध
आर्कटिक वृत्त 66.5° N उत्तरी शीत क्षेत्र
ग्रीनविच रेखा 0° देशान्तर GMT — मानक समय
अन्तर्राष्ट्रिय मिति रेखा 180° देशान्तर मिति परिवर्तन

Quick Recall

सबैभन्दा ठूलो महाद्वीप = एसिया | सानो = अस्ट्रेलिया | गहिरो महासागर = प्रशान्त | Mariana Trench = विश्वकै गहिरो | GMT = 0° देशान्तर | मिति रेखा = 180°

नमूना प्रश्नहरू

१. विश्वको सबैभन्दा गहिरो स्थान कुन हो?

  • A) Dead Sea
  • B) Mariana Trench
  • C) Amazon River
  • D) Sahara Desert

✓ उत्तर: B) Mariana Trench (प्रशान्त महासागर)

२. अन्तर्राष्ट्रिय मिति रेखा कुन देशान्तरमा छ?

  • A) 0°
  • B) 90° E
  • C) 180°
  • D) 23.5° N

✓ उत्तर: C) 180°

३. “नयाँ संसार (New World)” भनेर कुन महाद्वीपलाई भनिन्छ?

  • A) एसिया
  • B) युरोप
  • C) अफ्रिका
  • D) उत्तर अमेरिका

✓ उत्तर: D) उत्तर अमेरिका