नेपालको इतिहास किराँतकाल (प्राचीनतम) देखि सुरु हुन्छ। लिच्छविकाल “स्वर्णयुग” भनिन्छ। मध्यकालमा मल्ल राजवंश प्रमुख थियो।
ऐतिहासिक कालखण्ड
| कालखण्ड | अनुमानित अवधि | राजधानी | प्रमुख तथ्य |
|---|---|---|---|
| किराँतकाल | ई.पू. ७०० – ई. ३०० | — | यलम्बर पहिलो राजा; महाभारतमा उल्लेख |
| लिच्छविकाल | ई. ३०० – ७९९ | काठमाण्डौ | “स्वर्णयुग”; अंशुवर्मा, मानदेव प्रमुख |
| मध्यकाल (मल्लकाल) | ई. ८०० – १७६८ | काठमाण्डौ उपत्यका | मल्ल राजवंश; कला-साहित्य विकास |
| शाहकाल (एकीकरण) | १७६८– | काठमाण्डौ | पृथ्वीनारायण शाह; नेपाल एकीकरण |
लिच्छविकालका प्रमुख राजाहरू
| राजा | योगदान |
|---|---|
| मानदेव | पहिलो ऐतिहासिक राजा (लिपि प्रमाण), चाँगुनारायण शिलालेख |
| अंशुवर्मा | भृकुटी (छोरी) लाई तिब्बतको राजासँग विवाह; व्यापार विकास |
| नरेन्द्रदेव | चीनसँग सम्बन्ध, बौद्ध धर्म प्रसार |
नेपालको एकीकरण
पृथ्वीनारायण शाह (१७२३–१७७५)
- गोरखाका राजा — नेपाल एकीकरणका प्रणेता
- काठमाण्डौ विजय: १८२५ साल (सन् १७६८)
- राजधानी गोरखाबाट काठमाण्डौ सारे
- दिव्योपदेश: “नेपाल चार जात छत्तीस वर्ण को फूलबारी”
- मृत्यु: १७७५
Quick Recall
किराँत पहिलो राजा = यलम्बर | लिच्छवि “स्वर्णयुग” | मानदेव = पहिलो ऐतिहासिक राजा | अंशुवर्मा = भृकुटी | पृथ्वीनारायण शाह = एकीकरण १७६८ | चाँगुनारायण शिलालेख = मानदेव
नमूना प्रश्नहरू
१. नेपालको इतिहासमा “स्वर्णयुग” कुन कालखण्डलाई भनिन्छ?
- A) किराँतकाल
- B) लिच्छविकाल
- C) मल्लकाल
- D) शाहकाल
✓ उत्तर: B) लिच्छविकाल
२. पृथ्वीनारायण शाहले काठमाण्डौ उपत्यका विजय गरेको वर्ष कुन हो?
- A) १७५०
- B) १७६८
- C) १७७५
- D) १८१६
✓ उत्तर: B) १७६८