नेपाल विकासशील देश हो। मुख्य आर्थिक आधार कृषि, पर्यटन, विप्रेषण (Remittance) र जलविद्युत हुन्। GDP मा कृषिको योगदान ~२५%, सेवा क्षेत्र ~५५%।
आर्थिक पूर्वाधारहरू
| क्षेत्र | मुख्य तथ्य |
|---|---|
| कृषि | GDP को ~२५%; ६०%+ जनता निर्भर; धान, गहुँ, मकै प्रमुख बाली |
| पर्यटन | विदेशी मुद्राको दोस्रो स्रोत; सगरमाथा, लुम्बिनी, सांस्कृतिक |
| विप्रेषण | GDP को ~२५–२७%; प्रमुख स्रोत |
| जलविद्युत | सम्भावना: ४२,००० MW; हाल उत्पादन: ~३,५०० MW |
| उद्योग | सिमेन्ट, चिनी, कपडा; GDP को ~१५% |
| व्यापार | आयात धेरै, निर्यात कम; व्यापार घाटा ठूलो |
यातायात पूर्वाधार
| प्रकार | तथ्य |
|---|---|
| सडक | ~३०,०००+ km राष्ट्रिय सडक |
| विमानस्थल | त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय (TIA) + ५० + घरेलु |
| रेलवे | जनकपुर–जयनगर; निर्माणाधीन: रक्सौल–काठमाण्डौ |
| पोतसेवा | भूपरिवेष्टित — समुद्र छैन |
विकास योजना
नेपालको पन्ध्रौं योजना (२०७६–२०८१)
- लक्ष्य: समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली
- GDP वृद्धिदर लक्ष्य: ~१०%
- प्राथमिकता: कृषि, ऊर्जा, पर्यटन, रोजगार
- LDC बाट उत्तर्तीण लक्ष्य: २०२६ (स्थगित)
बैंकिङ र वित्त
| संस्था | संख्या (अनुमानित) |
|---|---|
| वाणिज्य बैंक | २० |
| विकास बैंक | ~१७ |
| वित्त कम्पनी | ~१७ |
| नेपाल राष्ट्र बैंक (केन्द्रीय) | १ |
Quick Recall
विप्रेषण = GDP को ~२५% | जलविद्युत सम्भावना = ४२,०००+ MW | TIA = त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय | १५औं योजना = २०७६–२०८१ | वाणिज्य बैंक = २० | NRB = केन्द्रीय बैंक
नमूना प्रश्नहरू
१. नेपालको GDP मा विप्रेषण (Remittance) को योगदान कति प्रतिशत छ?
- A) ~१०%
- B) ~१५%
- C) ~२५–२७%
- D) ~४०%
✓ उत्तर: C) ~२५–२७%
२. नेपालको जलविद्युत उत्पादन सम्भावना कति मेगावाट छ?
- A) ८,०००
- B) २०,०००
- C) ४२,०००+
- D) ६०,०००
✓ उत्तर: C) ४२,०००+ MW