2.4–2.5 मानव अधिकार र नागरिक बोध
मानव अधिकारको अन्तर्राष्ट्रिय ढाँचा र नेपाल UDHR 1948 Universal Declaration of Human Rights (३० धाराहरू) ICCPR 1966 नागरिक र राजनीतिक अधिकार (नेपालले अनुमोदन) ICESCR 1966
2.6–2.7 कानूनका स्रोत र कानूनको शासन (Rule of Law)
कानूनको शासन — Dicey का तीन सिद्धान्त र नेपाल १. कानूनको सर्वोच्चता Supremacy of Law • मनपरी शक्ति निषेध • कानूनले मात्र दण्ड दिन सकिन्छ
सार्वजनिक सेवा — Section C Overview र उत्तर ढाँचा
Section C: सार्वजनिक सेवा — ८ उपसमूह निजामती सेवा Civil Service • ऐन २०४९ • वर्गीकरण • लोकसेवा आयोग • आचारसंहिता सार्वजनिक नीति Public Policy
3.1–3.2 निजामती सेवा — अर्थ, विशेषता, वर्गीकरण र भर्ना
नेपालको निजामती सेवाको पदसोपान विशिष्ट श्रेणी सचिव, महासचिव राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणी सहसचिव, उपसचिव राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणी शाखा अधिकृत, अधिकृत राजपत्र अनङ्कित नायब सुब्बा, खरिदार, सहायक
3.3 निजामती सेवा आचारसंहिता र व्यावसायिक मूल्य
निजामती कर्मचारीको व्यावसायिक मूल्यमान्यता ईमानदारी Integrity भ्रष्टाचारमुक्त जवाफदेहिता Accountability कानूनप्रति उत्तरदायी पारदर्शिता Transparency खुला निर्णय प्रक्रिया सक्षमता Competence दक्षता र ज्ञान निष्पक्षता Impartiality राजनीतिक तटस्थता
3.4 सार्वजनिक नीति — अवधारणा, चक्र र प्रकार
सार्वजनिक नीति चक्र (Policy Cycle) १. एजेण्डा निर्धारण २. नीति निर्माण ३. निर्णय प्रक्रिया ४. कार्यान्वयन Implementation ५. अनुगमन Monitoring ६. मूल्यांकन Evaluation सार्वजनिक नीतिको
3.5–3.6 नेपालको प्रशासनिक संरचना — संघ, प्रदेश र स्थानीय
नेपालको तीन तहको प्रशासनिक संरचना संघीय सरकार मन्त्रालय (२३) • विभाग • महाशाखा • शाखा | मुख्यालय: काठमाडौं प्रदेश सरकार (७ वटा) मुख्यमन्त्री • मन्त्रिपरिषद्
3.7–3.8 सुशासन, e-Governance र नागरिक बडापत्र
UNDP का सुशासनका ८ विशेषता १. सहभागितामूलक Participatory २. सहमतिमूलक Consensus Oriented ३. जवाफदेही Accountable ४. पारदर्शी Transparent ५. प्रभावकारी/दक्ष Effective & Efficient ६. समतामूलक
स्रोत व्यवस्थापन — Overview र 4.1–4.2 बजेट र राजस्व व्यवस्थापन
Section D: स्रोत व्यवस्थापन — आर्थिक, जनशक्ति, भौतिक र सूचना आर्थिक स्रोत Financial Resources • बजेट व्यवस्थापन • राजस्व परिचालन • सार्वजनिक खर्च • ऋण
4.3–4.4 जनशक्ति व्यवस्थापन र क्षमता विकास
जनशक्ति व्यवस्थापनको चक्र (HRM Cycle) १. योजना (Workforce Planning) जनशक्ति आवश्यकता निर्धारण २. भर्ना (Recruitment) लोकसेवा/विज्ञापन ३. तालिम (Training) NASC, विषयगत तालिम ४. कार्यसम्पादन मूल्यांकन