3.1–3.2 निजामती सेवा — अर्थ, विशेषता, वर्गीकरण र भर्ना

सेवाहरू प्रशासन न्याय परराष्ट्र लेखापरीक्षण संसदीय सूचना इन्जिनियरिङ शिक्षा/स्वास्थ्य

3.1 निजामती सेवा — अर्थ र विशेषता

परिभाषा

निजामती सेवा भनेको राज्यको प्रशासनिक उद्देश्य पूरा गर्न स्थायी र व्यावसायिक आधारमा नियुक्त कर्मचारीहरूको समूह हो। निजामती सेवा ऐन २०४९ र नियमावली २०५० ले यसको कानूनी आधार प्रदान गरेको छ।

विशेषता	विवरण
स्थायित्व	राजनीतिक परिवर्तनपछि पनि सेवा निरन्तर
राजनीतिक निष्पक्षता	दलीय राजनीतिमा संलग्न हुन नपाउने
व्यावसायिकता	योग्यता र अनुभवमा आधारित पदोन्नति
गोपनीयता	सरकारी सूचना गोप्य राख्ने दायित्व
जवाफदेहिता	जनता, सरकार र कानूनप्रति उत्तरदायी
नेतृत्व	मन्त्रीको नीति कार्यान्वयन गर्ने

3.2 वर्गीकरण र भर्ना

श्रेणी	पद	भर्ना
विशिष्ट श्रेणी	सचिव, महासचिव	पदोन्नति (प्रथम श्रेणीबाट)
राजपत्राङ्कित प्रथम	सहसचिव, उपसचिव	पदोन्नति
राजपत्राङ्कित द्वितीय	शाखा अधिकृत (SO)	लोकसेवा परीक्षा (खुला/आन्तरिक)
राजपत्र अनङ्कित प्रथम	नायब सुब्बा	लोकसेवा परीक्षा
राजपत्र अनङ्कित द्वितीय	खरिदार	लोकसेवा परीक्षा
श्रेणीविहीन	सहयोगी	लोकसेवा/विभागीय

भर्नाका प्रकार

प्रकार	विवरण	अनुपात
खुला प्रतियोगिता	सबैका लागि खुला	४५%
समावेशी	महिला, दलित, जनजाति, मधेसी, अपाङ्ग, पिछडिएको क्षेत्र	४५%
आन्तरिक प्रतियोगिता	कार्यरत कर्मचारीबीच	खुला+समावेशीबाट

निजामती सेवाका समूह र उपसमूह

सेवा	प्रमुख पद	कार्य क्षेत्र
सामान्य प्रशासन	शाखा अधिकृत, उपसचिव	सामान्य प्रशासन, जनशक्ति
राजस्व	राजस्व अधिकृत	कर संकलन, भन्सार
लेखा	लेखा अधिकृत	सरकारी हिसाब
परराष्ट्र	द्वितीय सचिव	राजनयिक सेवा
इञ्जिनियरिङ	इञ्जिनियर	निर्माण, प्राविधिक
स्वास्थ्य	चिकित्सक, स्वास्थ्य अधिकृत	सार्वजनिक स्वास्थ्य
शिक्षा	शिक्षा अधिकृत	विद्यालय, शिक्षा प्रशासन

Sample Answer: “नेपालको निजामती सेवाको अवधारणा, वर्गीकरण र भर्ना प्रक्रिया”

परिचय: निजामती सेवा राज्यको स्थायी र व्यावसायिक प्रशासनिक मेरुदण्ड हो।
कानूनी आधार: निजामती सेवा ऐन २०४९, नियमावली २०५०, संविधान धारा २४२ (लोकसेवा)।
विशेषता: स्थायित्व, राजनीतिक निष्पक्षता, व्यावसायिकता, जवाफदेहिता।
वर्गीकरण: विशिष्ट, राजपत्राङ्कित प्रथम/द्वितीय, राजपत्र अनङ्कित प्रथम/द्वितीय, श्रेणीविहीन।
भर्ना: लोकसेवा आयोगमार्फत खुला (४५%), समावेशी (४५%), आन्तरिक।
चुनौती: राजनीतिकरण, क्षमता विकासको कमी, समावेशिता कार्यान्वयन।
निष्कर्ष: सक्षम, निष्पक्ष र जवाफदेही निजामती सेवा सुशासनको आधार।

3.1 निजामती सेवा — अर्थ र विशेषता

परिभाषा

3.2 वर्गीकरण र भर्ना

भर्नाका प्रकार

निजामती सेवाका समूह र उपसमूह

सार्वजनिक सेवा — Section.

3.3 निजामती सेवा आचारसंहिता.