🔍 2.7 आन्तरिक जाँच र लेखापरीक्षण
| पक्ष | आन्तरिक जाँच (Internal Check) | आन्तरिक लेखापरीक्षण (Internal Audit) | बाह्य लेखापरीक्षण (External Audit) |
|---|---|---|---|
| परिभाषा | दैनिक कारोबारको निरन्तर जाँच | आन्तरिक विभागद्वारा periodic जाँच | स्वतन्त्र बाह्य लेखापरीक्षकद्वारा वार्षिक जाँच |
| उद्देश्य | Fraud रोक्न, त्रुटि पत्ता लगाउन | Internal Control को प्रभावकारिता जाँच | Financial Statements को सत्यता प्रमाणित |
| समय | निरन्तर (Continuous) | तिमाही/अर्धवार्षिक | वार्षिक (Annual) |
| बैंकमा | Dual Control, Maker-Checker | Internal Audit Dept. — NRB को requirement | OAG (सरकारी बैंक), Private Auditor |
| NRB Role | NRB Directive मा निर्धारित | NRB Inspection Team पनि गर्छ | NRB ले Auditor नियुक्ति approve गर्छ |
💡 NRB को Onsite र Offsite Supervision:
Onsite: NRB Inspectors ले बैंकमा गएर जाँच गर्छन् — Rating: CAMEL 1-5
Offsite: बैंकले पठाएको Data/Report को विश्लेषण — Monthly/Quarterly
Onsite: NRB Inspectors ले बैंकमा गएर जाँच गर्छन् — Rating: CAMEL 1-5
Offsite: बैंकले पठाएको Data/Report को विश्लेषण — Monthly/Quarterly
🔑 Maker-Checker Principle (बैंकमा)
बैंकको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आन्तरिक जाँच प्रणाली:
- Maker: कारोबार Input गर्ने कर्मचारी (Teller/Officer)
- Checker: कारोबार Approve गर्ने अर्को कर्मचारी (Supervisor/Manager)
- Dual Control: Vault खोल्न, Cheque Sign गर्न दुई जना आवश्यक
- Segregation of Duties: एकै व्यक्तिले कारोबार सुरु देखि अन्त्यसम्म गर्न नपाउनु
📉 2.8 ह्रास कट्टी (Depreciation)
परिभाषा: स्थायी सम्पत्तिको मूल्यमा आउने ह्रास (घटाव) लाई ह्रास कट्टी भनिन्छ। यसले Matching Principle पालना गर्छ — खर्च र आम्दानी एउटै अवधिमा दर्शाउने।
| विधि | सूत्र | विशेषता |
|---|---|---|
| Straight Line Method (SLM) | (Cost – Salvage Value) / Useful Life | हरेक वर्ष बराबर रकम; Simple; NAS/NFRS मा प्रचलित |
| Written Down Value (WDV) | Book Value × Rate% | प्रारम्भमा बढी, पछि घटी; Tax Purpose को लागि |
| Units of Production | Cost/Total Units × Actual Units Used | वाहन/Machine मा; बैंकमा कम प्रयोग |
| Sum of Years Digits | Fraction × Depreciable Cost | Accelerated method |
💡 NFRS/NAS अनुसार: Component Approach — एउटा Asset का विभिन्न Component को अलग depreciation। बैंकको Building को Structure र Fitting को अलग-अलग useful life।
🏦 बैंकमा Depreciation
| Asset | सामान्य Useful Life | Method |
|---|---|---|
| Computer/IT Equipment | 3-5 वर्ष | SLM or WDV |
| Furniture & Fixtures | 10 वर्ष | SLM |
| Vehicle | 5-8 वर्ष | WDV |
| Building | 40-50 वर्ष | SLM (Component) |
| Software (Intangible) | 5-10 वर्ष | Amortization — SLM |
✍️ ५ अंक — “SLM र WDV ह्रास विधि बीचको अन्तर”
- SLM: हरेक वर्ष बराबर ह्रास; WDV: घटदो Book Value मा % Rate लागाउने
- SLM: Zero Salvage value सम्म पुग्छ; WDV: कहिल्यै Zero हुँदैन
- SLM: Stable P&L; WDV: प्रारम्भमा बढी खर्च देखिन्छ
- उदाहरण: Rs. 1,00,000 Computer, 5 वर्ष, 10% Salvage → SLM: 18,000/yr; WDV 40%: 40,000/24,000/14,400…
- NRB/NFRS: SLM बढी प्रयोग; Income Tax Purpose: WDV
🔑 स्मरण:
SLM = Same Every Year | WDV = Decreasing Each Year
Depreciation ≠ Cash Outflow — यो Non-Cash Expense हो
Journal: Dr. Depreciation A/c | Cr. Accumulated Depreciation A/c
SLM = Same Every Year | WDV = Decreasing Each Year
Depreciation ≠ Cash Outflow — यो Non-Cash Expense हो
Journal: Dr. Depreciation A/c | Cr. Accumulated Depreciation A/c
💡 सम्भावित प्रश्न: “आन्तरिक जाँच र आन्तरिक लेखापरीक्षणको अन्तर” | “NRB Supervision Process” | “ह्रासको आवश्यकता” | “Maker-Checker Principle”