🏢 3.6 कम्पनी ऐन, २०६३ (Company Act 2063)
नेपालका सबै कम्पनीहरू (बैंकसहित) को दर्ता, संचालन, शासन र विघटनको framework यो ऐनले दिन्छ।
| कम्पनीको प्रकार | विवरण | बैंकिङमा |
|---|---|---|
| Public Company (सार्वजनिक) | Shares Public लाई Issue गर्न सक्छ; ≥7 Promoters | सबै Listed Banks (NABIL, NIBL, etc.) |
| Private Company (निजी) | Max 50 Shareholders; Shares Transfer Restricted | केही Finance Companies |
| Not for Profit | Profit distribute गर्न पाउँदैन | Cooperatives — NRB Regulate गर्दैन |
| Corporate Governance Provision | विवरण |
|---|---|
| Board of Directors | Min 3, Max 7 Directors; Independent Director requirement |
| AGM (Annual General Meeting) | वार्षिक साधारण सभा — वर्षको ९ महिनाभित्र |
| Audit Committee | Independent Directors majority — Financial Oversight |
| Dividend | Profit बाट मात्र Dividend; Capital Impairment निषेध |
| Disclosure | Annual Report, Financial Statements — Public domain |
| Insider Trading | Company Act + Securities Act — Information Abuse निषेध |
💡 NRB + Company Act: Banks are Public Companies registered under Company Act 2063 AND licensed under BAFIA 2073. दुवै ऐनको compliance अनिवार्य। Board Composition, AGM, Financial Disclosure — दुवैले regulate गर्छन्।
💱 3.7 विदेशी विनिमय (नियमन) ऐन, २०१९ (FERA 2019 BS)
विदेशी मुद्राको कारोबार, आयात-निर्यात Payment र Capital Account Transaction लाई यो ऐनले regulate गर्छ।
| FERA मुख्य व्यवस्था | विवरण |
|---|---|
| Authorised Dealer | NRB ले Forex Transaction गर्न License दिने — BFI हरू |
| Current Account | Trade Payment, Service Payment — Convertible (Open) |
| Capital Account | FDI, Portfolio Investment — Restricted; NRB Approval चाहिन्छ |
| Remittance | Formal Channel मा Remittance — Hundi/Hawala illegal |
| Export Proceeds | Export को Payment Nepal मा ल्याउनुपर्छ — 6 months भित्र |
| Import Payment | L/C मार्फत वा NRB Permission — Invoice/Documents required |
| Penalty | FERA Violation — Forex amount confiscation + Fine |
💡 Capital Account Convertibility: Nepal को Capital Account पूर्णतः Convertible छैन — NRB Permission बिना ठूलो Foreign Investment गर्न मिल्दैन। India-Nepal Free Trade (FERA exception) — SAARC context।
🔀 3.8 बैंक तथा वित्तीय संस्था एकाइकरण/मर्जर/प्राप्ति विनियमावली (Merger/Acquisition Byelaws 2068)
NRB ले BFI Consolidation को लागि Merger र Acquisition को विनियमावली बनाएको छ।
| प्रकार | विवरण |
|---|---|
| Merger | दुई वा बढी BFI मिलेर एउटा नयाँ Entity बन्छ |
| Acquisition | एउटा BFI ले अर्को BFI लाई खरिद गर्छ — Acquirer exists, Target disappears |
| Absorption | सानो BFI ठूलोमा Absorb हुन्छ |
| Merger Process (NRB) | विवरण |
|---|---|
| Board Resolution | दुवै BFI Board ले Merger प्रस्ताव पास |
| NRB Permission | NRB बाट No Objection + Approval |
| Due Diligence | Financial, Legal, IT Audit |
| Valuation | Swap Ratio निर्धारण — Shareholder Value |
| AGM Approval | दुवै BFI का AGM ले ⅔ majority पास |
| SEBON/Office of Company Registrar | Regulatory approval |
| NRB Final License | Merged entity को नयाँ License |
Nepal Merger Wave: NRB ले 2068 देखि Merger Policy लागू गरेको — BFI संख्या ~220 बाट ~130 मा घटेको।
✍️ ५ अंक — “NRB ले BFI Merger लाई किन प्रोत्साहन दिन्छ?”
- Too Many Banks: Nepal को market size को तुलनामा BFI संख्या बढी
- Economies of Scale: ठूलो BFI = Lower Cost, Better Efficiency
- Capital Adequacy: Merged entity को Capital Base बलियो हुन्छ
- Competition: अत्यधिक Competition → Interest Rate War → System Risk
- Systemic Risk: साना Weak BFI ले Financial System मा Instability ल्याउन सक्छ
🔑 Banking Laws Summary:
Constitution 2072: Supreme Law | Federal Structure | 3 Organs
NRB Act 2058: NRB Powers | Monetary Policy | Supervision
BAFIA 2073: BFI Class क/ख/ग/घ | Licensing | NPL 5% | CAR 11%
Banking Offence Act 2064: Fraud/Embezzlement Penalty
AML Act 2064: KYC/STR/CTR/FIU | 3 Stages | FATF Compliance
Company Act 2063: Corporate Governance | AGM | Board
FERA 2019 BS: Forex Regulation | Authorised Dealer
Merger Byelaws 2068: BFI Consolidation Framework
Constitution 2072: Supreme Law | Federal Structure | 3 Organs
NRB Act 2058: NRB Powers | Monetary Policy | Supervision
BAFIA 2073: BFI Class क/ख/ग/घ | Licensing | NPL 5% | CAR 11%
Banking Offence Act 2064: Fraud/Embezzlement Penalty
AML Act 2064: KYC/STR/CTR/FIU | 3 Stages | FATF Compliance
Company Act 2063: Corporate Governance | AGM | Board
FERA 2019 BS: Forex Regulation | Authorised Dealer
Merger Byelaws 2068: BFI Consolidation Framework
💡 सम्भावित प्रश्न: “Company Act अनुसार AGM को व्यवस्था” | “FERA मुख्य प्रावधानहरू” | “NRB को Merger Policy” | “Corporate Governance भनेको के हो?” | “BAFIA र Company Act बीचको सम्बन्ध”