3.3 निजामती सेवा आचारसंहिता र व्यावसायिक मूल्य

जवाफदेहिता Accountability कानूनप्रति उत्तरदायी

पारदर्शिता Transparency खुला निर्णय प्रक्रिया

सक्षमता Competence दक्षता र ज्ञान

निष्पक्षता Impartiality राजनीतिक तटस्थता

स्रोत: निजामती सेवा ऐन २०४९ — परिच्छेद ६ (आचरण) र आचारसंहिता २०६५

निजामती सेवा आचारसंहिता

कानूनी आधार

निजामती सेवा ऐन २०४९ को परिच्छेद ६ (दफा ४०–५२) र निजामती कर्मचारी आचारसंहिता २०६५ ले कर्मचारीको व्यवहार, आचरण र नैतिकताको मापदण्ड निर्धारण गरेको छ।

गर्नुपर्ने कार्यहरू (कर्तव्य)

कर्तव्य	विवरण
सेवाग्राहीमैत्री	नागरिकलाई सम्मानपूर्वक, छिटो र प्रभावकारी सेवा
कानून पालना	निर्धारित कानून, नीति र निर्देशनको पालना
गोपनीयता	सरकारी सूचना गोप्य राख्ने
सम्पत्ति संरक्षण	सरकारी सम्पत्तिको सुरक्षा र मितव्ययी उपयोग
राजनीतिक तटस्थता	राजनीतिक गतिविधिमा भाग नलिने
समयपालना	कार्यालय समय र समय सीमाको पालना
समन्वय	विभागीय र अन्तरविभागीय सहकार्य

गर्न नहुने कार्यहरू (निषेध)

निषेधित कार्य	परिणाम
घूस/रिसवत लिने	विभागीय कारवाही, मुद्दा
राजनीतिक दलको सदस्यता	सेवाबाट बर्खास्त
हडताल/काम रोक्ने	विभागीय सजाय
व्यापार/व्यवसाय गर्ने	अनुमति बिना निषेध
सूचना चुहावट	कारवाही, मुद्दा
पदको दुरुपयोग	CIAA कारवाही
सम्पत्ति नखुलाउने	विभागीय सजाय

विभागीय सजाय र कारवाही

लघु सजाय

चेतावनी
बिगो असुल
तलब रोक्का
बढुवा रोक्का

गुरु सजाय

पद अवनति
सेवाबाट निलम्बन
अनिवार्य अवकाश
सेवाबाट बर्खास्त

नैतिक नेतृत्व र व्यावसायिक विकास

PERLS Framework (नेपालको सन्दर्भमा)

P — Professionalism E — Equity R — Responsiveness L — Leadership S — Service

यी पाँच मूल्यले निजामती सेवाको नैतिक र व्यावसायिक आधार तयार गर्छन्।

Sample Answer: “निजामती सेवाको आचारसंहिता र यसको महत्त्व”

परिचय: आचारसंहिता कर्मचारीको नैतिक व्यवहारको मार्गदर्शक हो।
कानूनी आधार: निजामती सेवा ऐन २०४९ (परिच्छेद ६), आचारसंहिता २०६५।
मुख्य व्यवस्था: ईमानदारी, जवाफदेहिता, पारदर्शिता, राजनीतिक निष्पक्षता, सेवाग्राहीमैत्री।
निषेधित कार्य: घूस, राजनीतिक संलग्नता, हडताल, सूचना चुहावट।
सजाय: चेतावनीदेखि बर्खास्तसम्म विभागीय कारवाही।
निष्कर्ष: आचारसंहिताले सार्वजनिक विश्वास र सुशासनको आधार बलियो पार्छ।

सम्भावित प्रश्न:
• निजामती सेवाका कर्मचारीले पालना गर्नुपर्ने आचरणसम्बन्धी व्यवस्था उल्लेख गर्नुहोस्।
• सरकारी कर्मचारीको नैतिक व्यवहार र व्यावसायिक मूल्यको महत्त्व बताउनुहोस्।