विज्ञान र प्रविधि — प्रमुख वैज्ञानिक, आविष्कार र स्वास्थ्य

विज्ञान र प्रविधि — आविष्कार, स्वास्थ्य र प्रविधिको प्रभाव

AAT Part A — Unit 1.6 6 प्रश्न

प्रमुख वैज्ञानिक र तिनका आविष्कार

वैज्ञानिक	देश	प्रमुख योगदान
Isaac Newton	इंग्ल्याण्ड	गुरुत्वाकर्षण नियम, गति नियम, कलन गणित
Albert Einstein	जर्मनी	सापेक्षतावादको सिद्धान्त (E=mc²); नोबेल १९२१
Marie Curie	पोल्यान्ड/फ्रान्स	रेडियोएक्टिभिटी; पोलोनियम, रेडियम आविष्कार; दुई नोबेल
Charles Darwin	इंग्ल्याण्ड	क्रमविकासको सिद्धान्त (Theory of Evolution); “Origin of Species”
Gregor Mendel	ओस्ट्रिया	आनुवंशिकताका नियम; “Father of Genetics”
Louis Pasteur	फ्रान्स	जीवाणु सिद्धान्त (Germ Theory); पाश्चरीकरण, खोप
Alexander Fleming	स्कटल्याण्ड	पेनिसिलिन (पहिलो एन्टिबायोटिक) आविष्कार
James Watson & Crick	अमेरिका/इंग्ल्याण्ड	DNA को Double Helix संरचना (१९५३)
Thomas Edison	अमेरिका	विद्युत बल्ब, फोनोग्राफ; ~१,०९३ पेटेन्ट
Graham Bell	स्कटल्याण्ड/अमेरिका	टेलिफोन आविष्कार (१८७६)
Wright Brothers	अमेरिका	पहिलो मानवसहित उडान (१९०३, Kitty Hawk)
Tim Berners-Lee	इंग्ल्याण्ड	World Wide Web (WWW) आविष्कार (१९८९)

स्वास्थ्य र रोग — प्रमुख तथ्य

विषय	विवरण
DNA Fingerprinting	१९८४ मा Alec Jeffreys ले विकास गरे; पितृत्व, अपराध पहिचानमा प्रयोग
PCR (Polymerase Chain Reaction)	Kary Mullis; DNA प्रतिलिपि; COVID परीक्षण र आनुवंशिक अनुसन्धान
COVID-19	SARS-CoV-2 भाइरस; WHO ले महामारी घोषणा मार्च २०२०; mRNA खोप (Pfizer, Moderna)
क्षयरोग (TB)	Mycobacterium tuberculosis; BCG खोप; DOTS उपचार पद्धति
मलेरिया	Plasmodium; एनोफिलीज लामखुट्टेबाट; तराईमा जोखिम
क्रमविकास	Darwin को Natural Selection: फिट प्रजाति बाँच्छ; अनुकूलन

विज्ञान र प्रविधिको मानव जीवनमा प्रभाव

सूचना प्रविधि

Internet (१९६९ ARPANET), WWW (१९८९), Smartphone; AI/ML अहिले

अन्तरिक्ष

Sputnik (१९५७), मानव चन्द्रमा (१९६९), ISS, Mars rovers

चिकित्सा

X-ray (Roentgen), Insulin, Antibiotics, Vaccine, CRISPR Gene Editing

ऊर्जा

परमाणु ऊर्जा, सौर ऊर्जा, पवन ऊर्जा; जीवाश्म इन्धनबाट हटाउने प्रयास

सूर्य अवलोकन यन्त्र र वैज्ञानिक उपकरण

उपकरण	काम
हेलिओस्कोप (Helescope)	सूर्यको अवलोकन गर्न; सीधै हेर्न हुँदैन
हेलिओग्राफी (Heliography)	सूर्यको फोटो खिच्ने
टेलिस्कोप (Telescope)	दूरका वस्तु हेर्न (Galileo ले सुधार)
माइक्रोस्कोप	सूक्ष्म वस्तु हेर्न (Leeuwenhoek)
स्टेथोस्कोप	मुटु/फोक्सोको आवाज सुन्न

⚡ Quick Recall — विज्ञान

सूर्य हेर्ने यन्त्र: हेलिओस्कोप (Helescope); हेलिओग्राफी होइन
DNA Fingerprinting: Alec Jeffreys, १९८४
DNA Double Helix: Watson & Crick, १९५३
Genetics को जनक: Gregor Mendel
पेनिसिलिन: Alexander Fleming
WWW: Tim Berners-Lee, १९८९
पहिलो उडान: Wright Brothers, १९०३
क्रमविकास: Charles Darwin — Natural Selection

🎯 नमुना MCQ
Q1. सूर्यको अवलोकन गर्न सकिने यन्त्रलाई के भनिन्छ?
A) हेलिओग्राफी B) टेलिस्कोप C) हेलिओस्कोप ✓ D) टेलिग्राफी

Q2. “Genetics को जनक” कसलाई भनिन्छ?
A) Darwin B) Watson C) Gregor Mendel ✓ D) Pasteur

Q3. DNA Fingerprinting को प्रयोग कुन कामका लागि हुन्छ?
A) रोग पत्ता लगाउन मात्र B) खोप बनाउन C) पितृत्व निर्धारण र अपराधी पहिचान ✓ D) रक्त समूह पत्ता लगाउन

Q4 (Level II). यी वैज्ञानिकहरूको सही जोडी छान्नुहोस्:
A) Newton — Gravity, Bell — Bulb B) Fleming — Penicillin, Mendel — Genetics ✓ C) Darwin — DNA, Curie — Evolution D) Edison — WWW, Berners-Lee — Bulb