नेपालको अर्थतन्त्र — विदेशी सहायता, योजना र रोजगार

AAT Part A — Unit 1.4 Note 4.2

विकास वित्तपोषण

स्रोत विवरण
वैदेशिक सहायता द्विपक्षीय (भारत, चीन, अमेरिका, जापान) र बहुपक्षीय (WB, ADB, IMF, UN)
विश्व बैंक IDA ऋण; शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधारमा
एशियाली विकास बैंक (ADB) सडक, ऊर्जा, पेयजल
BRI (China) बेल्ट एण्ड रोड इनिशिएटिभ; रेलमार्ग प्रस्ताव
MCC (USA) Millennium Challenge Corporation; ट्रान्समिसन लाइन, सडक

रोजगार र श्रम बजार

विषय तथ्य
वैदेशिक रोजगार प्रमुख गन्तव्य खाडी देशहरू (कतार, UAE, सौदी अरेबिया, कुवेत, बहरेन), मलेसिया
बार्षिक वैदेशिक जाने ~५–७ लाख कामदार
रेमिट्यान्स प्राप्ति ~रु. १२–१५ खर्ब वार्षिक
बेरोजगारी ~११% (खुल्ला); युवा बेरोजगारी उच्च

गरिबी र मानव विकास

सूचक तथ्य
गरिबी रेखामुनि ~१७–२०% जनसंख्या (राष्ट्रिय गरिबी रेखा)
मानव विकास सूचकांक (HDI) ~०.६०१ (UNDP 2023); मध्यम HDI
जीवनप्रत्याशा ~७१ वर्ष
साक्षरता दर ~७६% (जनगणना २०७८)
SDG लक्ष्य २०३० सम्म सतत विकास लक्ष्यहरू

नेपालको विश्वसँगका आर्थिक सम्बन्ध

सम्बन्ध विवरण
WTO नेपाल WTO सदस्य (२००४); LDC सुविधा
SAFTA दक्षिण एशियाली मुक्त व्यापार क्षेत्र
BIMSTEC Bay of Bengal Initiative; व्यापार र प्रविधि
भारत-नेपाल व्यापार पेट्रोलियम पाइपलाइन (अमलेखगंज); खुला सीमा; शान्ति मैत्री सन्धि १९५०
चीन-नेपाल BRI; रसुवागढी-केरुङ सडक; व्यापार बिन्दुहरू
⚡ Quick Recall

  • MCC: अमेरिकाद्वारा; ट्रान्समिसन लाइन र सडक
  • BRI: चीनद्वारा; रेलमार्ग र पूर्वाधार
  • नेपाल WTO सदस्य: २००४
  • HDI: ~०.६०१ (मध्यम)
  • जीवनप्रत्याशा: ~७१ वर्ष