अन्तर्राष्ट्रिय मामिला — नेपालको वैदेशिक सम्बन्ध र संयुक्त राष्ट्रसंघ

AAT Part A — Unit 1.7 6 प्रश्न
विश्व संयुक्त राष्ट्रसंघ — मुख्य अंगहरू महासभा General Assembly सुरक्षा परिषद 15 सदस्य आर्थिक सामाजिक ECOSOC अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय ICJ (हेग) सार्क क्षेत्रीय केन्द्रहरू नेपाल: SARRC बंगलादेश: SFC पाकिस्तान: SEC भारत: STC (Agricultural) (Forestry) (Energy) (Tuberculosis)

नेपालको वैदेशिक नीतिका सिद्धान्त

नेपालको वैदेशिक नीति: असंलग्नता, पञ्चशील सिद्धान्त, संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रप्रति प्रतिबद्धता, सबैसँग मैत्री, कसैसँग शत्रुता नगर्ने।

नेपालको प्रमुख द्विपक्षीय सम्बन्ध

देश प्रमुख सम्बन्ध / सन्धि विशेष तथ्य
भारत शान्ति र मैत्री सन्धि १९५० | खुला सिमाना नीति | BIPPA | व्यापार सन्धि सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार (७०%+); पेट्रोलियम पाइपलाइन
चीन BRI ढाँचामा सहभागिता | केरुङ-रसुवागढी सडक | TBD रेलमार्ग नेपालको दोस्रो ठूलो व्यापारिक साझेदार; तिब्बतसँग सिमाना
अमेरिका MCC $500M (ट्रान्समिसन लाइन + सडक) | USAID नेपालको प्रमुख विकास सहायताकर्ता
जापान JICA परियोजना | ODA; प्रमुख द्विपक्षीय दाता सडक, खानेपानी, शिक्षामा योगदान
जर्मनी KFW/GIZ; वातावरण, स्वास्थ्य —
रुस सोभियत युगदेखि; हातहतियार —
स्वीजरल्याण्ड SDC (Swiss Development Cooperation) —
UK DFID/FCDO; गोर्खा सैनिक परम्परा बेलायतमा गोर्खा रेजिमेन्ट

सार्क (SAARC)

विषय तथ्य
स्थापना डिसेम्बर ८, १९८५; ढाका; ७ संस्थापक सदस्य
सदस्यता ८ देश (अफगानिस्तान २००७ मा थपियो)
सचिवालय काठमाडौँ, नेपाल
पर्यवेक्षक अमेरिका, चीन, EU, जापान, कोरिया, अस्ट्रेलिया, म्यानमार, इरान
SAFTA दक्षिण एशियाली मुक्त व्यापार क्षेत्र, २००४

सार्क क्षेत्रीय केन्द्र — देश र विषय

देश क्षेत्रीय केन्द्र संक्षेप
नेपाल कृषि केन्द्र SAC — Agricultural Centre
बंगलादेश वन केन्द्र SFC — Forestry Centre
भुटान — —
पाकिस्तान ऊर्जा केन्द्र SEC — Energy Centre
भारत क्षयरोग केन्द्र STC — Tuberculosis Centre
श्रीलंका सांस्कृतिक केन्द्र SCC
मालदिभ्स तटीय क्षेत्र व्यवस्थापन SRCCC

संयुक्त राष्ट्रसंघ (UN) — मुख्य तथ्य

अंग / निकाय विवरण
महासभा (General Assembly) सबै सदस्य (१९३); प्रत्येकलाई समान एक मत; महाधिवेशन सेप्टेम्बरमा
सुरक्षा परिषद १५ सदस्य: ५ स्थायी (P5: USA, UK, France, Russia, China) + १० अस्थायी; VETO अधिकार
ECOSOC आर्थिक र सामाजिक परिषद; ५४ सदस्य
ICJ अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय; हेग (Netherlands); १५ न्यायाधीश
सचिवालय UN सचिवालय; महासचिव
Trusteeship Council उपनिवेश मुक्तिका लागि; अहिले निष्क्रिय

नेपाल र UN

विषय तथ्य
UN सदस्यता १९५५; सदस्य संख्या: १९३
Shanti Sena UN शान्ति सेनामा नेपाल शीर्ष योगदानकर्ता देशमध्ये एक
UN निकाय सचिवालय SAARC सचिवालय काठमाडौँमा
बहुपक्षीय सन्धि CRC (१९९०), CEDAW (१९९१), CAT (१९९१), Slavery Convention (पहिले) — र्याटिफिकेसन क्रम
⚡ Quick Recall — अन्तर्राष्ट्रिय

  • SAARC स्थापना: डिसेम्बर ८, १९८५; सचिवालय: काठमाडौँ
  • SAARC सदस्य: ८ देश | अफगानिस्तान २००७ मा थपियो
  • नेपालमा SAARC केन्द्र: कृषि (SAC)
  • बंगलादेश: SFC (Forestry) | पाकिस्तान: SEC (Energy) | भारत: STC (TB)
  • UN P5 VETO: USA, UK, France, Russia, China
  • ICJ मुख्यालय: हेग, Netherlands
  • Nepal UN सदस्यता: १९५५
  • दासत्व → CEDAW → CAT → CRC (र्याटिफिकेसन क्रम)
🎯 नमुना MCQ
Q1 (Matching). सार्क राष्ट्रमा रहेका क्षेत्रीय केन्द्रहरू मिलाउनुहोस्:
नेपाल-i, बंगलादेश-ii, पाकिस्तान-iii, भारत-iv
i) SAC   ii) SFC   iii) SEC   iv) STC
A) नेपाल-i, बंगलादेश-ii, पाकिस्तान-iii, भारत-iv ✓

Q2. नेपालमा सोधिने महासन्धिहरूमा नेपाल पक्ष भएको मिलावट क्रम (सानोदेखि):
१. CRC (बाल अधिकार)   २. CEDAW   ३. CAT (यातना)   ४. दासत्व महासन्धि
A) ४–३–२–१ ✓   B) ४–२–३–१   C) २–३–४–१   D) १–२–३–४

Q3. SAARC सचिवालय कहाँ छ?
A) नयाँ दिल्ली   B) काठमाडौँ ✓   C) ढाका   D) कोलम्बो