अशाब्दिक तर्क (Non-Verbal Reasoning)

अशाब्दिक तर्कमा चित्र, आकार र ढाँचाहरूको बीचको सम्बन्ध बुझ्नुपर्छ। यसमा शब्दको प्रयोग न्यून हुन्छ; visual pattern र spatial intelligence परीक्षण गरिन्छ।

अशाब्दिक तर्क — Figure Types र Transformations Mirror Image Original Mirror Rotation 90°/180°/270° Matrix ? Paper Folding / Cutting → सबै प्रकारमा: Shape, Size, Shade, Position र Count हेर्नुस्

1. Pattern Completion / Matrix

3×3 वा 2×2 grid मा एउटा cell रिक्त हुन्छ, त्यसलाई fill गर्नुपर्छ।

हेर्नुपर्ने ५ तत्वहरू

तत्व उदाहरण
Shape Circle → Triangle → Square (rotation pattern)
Size Small → Medium → Large
Shade/Fill Empty → Half-filled → Filled
Position Top-left → Centre → Bottom-right
Count 1 dot → 2 dots → 3 dots
Strategy: पहिले Row-wise pattern हेर्नुस्, मेल नखाए Column-wise हेर्नुस्, अनि Diagonal।

2. Series (Figure Series)

Common Transformations

  • Rotation: 45°, 90°, 135°, 180° clockwise वा anti-clockwise
  • Reflection: Horizontal वा Vertical mirror
  • Addition/Deletion: प्रत्येक step मा element थपिने वा हट्ने
  • Inside-outside swap: Inner र outer figures interchange
  • Movement: Element move हुने pattern (e.g., corner to corner)

3. Analogy (Figure Analogy)

Figure A : Figure B :: Figure C : ?
A बाट B मा के transformation भयो → त्यही C मा गर्नुस्
Transformations: Rotate + Shade change + Size change एकैपटक हुन सक्छ

4. Classification (Odd Figure)

हेर्ने बुँदाहरू

  • कुन figure मा sides को count फरक छ?
  • कुन figure मात्र symmetric छ/छैन?
  • कुन figure मा angle different छ?
  • Shading pattern — कुन मात्र अलग?

5. Mirror Image र Water Image

Mirror Image (Lateral Inversion)

Mirror रेखा vertical हुन्छ
Left ↔ Right बदलिन्छ
Top-Bottom उस्तै रहन्छ
Clocks: Time उल्टो देखिन्छ

Water Image (Vertical Inversion)

Mirror रेखा horizontal हुन्छ
Top ↔ Bottom बदलिन्छ
Left-Right उस्तै रहन्छ

Clock Mirror Trick: Mirror image को time = 11:60 − Original time
Example: Clock shows 4:30 → Mirror image = 7:30

6. Paper Folding र Cutting

Steps

  1. Paper कति पटक र कुन direction मा fold भयो — track गर्नुस्
  2. Cut गरिएको hole को position mentally unfold गर्नुस्
  3. Fold गर्दा: एक fold = 2 holes, दुई fold = 4 holes (symmetric)

7. Embedded Figures र Cubes

Embedded Figures

दिइएको simple figure कुन complex figure भित्र लुकेको छ — trace गर्नुस्। Orientation र size match गर्नुपर्छ।

Cube / Dice

Opposite faces: 1-6, 2-5, 3-4 (standard dice)
Net बाट cube बनाउँदा opposite faces identify गर्नुस्
2 adjacent faces → कहिले पनि opposite हुँदैन

Quick Recall — अशाब्दिक तर्क:
• Matrix: Shape, Size, Shade, Position, Count — 5 elements
• Mirror: Left↔Right | Water: Top↔Bottom
• Clock Mirror: 11:60 − original time
• Paper fold: n folds = 2ⁿ symmetric holes
• Dice opposite: 1-6, 2-5, 3-4
• Series: Rotation, Reflection, Addition, Swap — 4 main transforms
Practice MCQs:
Q1. एउटा घडीमा 8:20 देखाउँछ। Mirror मा time के देखिन्छ?
(A) 3:40   (B) 4:40   (C) 3:50   (D) 4:50
→ (A) 3:40 → 11:60 − 8:20 = 3:40

Q2. Paper लाई दुई पटक fold गरेर एउटा hole काटियो भने unfold गर्दा कति holes देखिन्छ?
(A) 2   (B) 4   (C) 6   (D) 8
→ (B) 4 → 2² = 4