नेपालको अर्थतन्त्र — विदेशी सहायता, योजना र रोजगार
AAT Part A — Unit 1.4 Note 4.2
विकास वित्तपोषण
| स्रोत |
विवरण |
| वैदेशिक सहायता |
द्विपक्षीय (भारत, चीन, अमेरिका, जापान) र बहुपक्षीय (WB, ADB, IMF, UN) |
| विश्व बैंक |
IDA ऋण; शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधारमा |
| एशियाली विकास बैंक (ADB) |
सडक, ऊर्जा, पेयजल |
| BRI (China) |
बेल्ट एण्ड रोड इनिशिएटिभ; रेलमार्ग प्रस्ताव |
| MCC (USA) |
Millennium Challenge Corporation; ट्रान्समिसन लाइन, सडक |
रोजगार र श्रम बजार
| विषय |
तथ्य |
| वैदेशिक रोजगार प्रमुख गन्तव्य |
खाडी देशहरू (कतार, UAE, सौदी अरेबिया, कुवेत, बहरेन), मलेसिया |
| बार्षिक वैदेशिक जाने |
~५–७ लाख कामदार |
| रेमिट्यान्स प्राप्ति |
~रु. १२–१५ खर्ब वार्षिक |
| बेरोजगारी |
~११% (खुल्ला); युवा बेरोजगारी उच्च |
गरिबी र मानव विकास
| सूचक |
तथ्य |
| गरिबी रेखामुनि |
~१७–२०% जनसंख्या (राष्ट्रिय गरिबी रेखा) |
| मानव विकास सूचकांक (HDI) |
~०.६०१ (UNDP 2023); मध्यम HDI |
| जीवनप्रत्याशा |
~७१ वर्ष |
| साक्षरता दर |
~७६% (जनगणना २०७८) |
| SDG लक्ष्य |
२०३० सम्म सतत विकास लक्ष्यहरू |
नेपालको विश्वसँगका आर्थिक सम्बन्ध
| सम्बन्ध |
विवरण |
| WTO |
नेपाल WTO सदस्य (२००४); LDC सुविधा |
| SAFTA |
दक्षिण एशियाली मुक्त व्यापार क्षेत्र |
| BIMSTEC |
Bay of Bengal Initiative; व्यापार र प्रविधि |
| भारत-नेपाल व्यापार |
पेट्रोलियम पाइपलाइन (अमलेखगंज); खुला सीमा; शान्ति मैत्री सन्धि १९५० |
| चीन-नेपाल |
BRI; रसुवागढी-केरुङ सडक; व्यापार बिन्दुहरू |
⚡ Quick Recall
- MCC: अमेरिकाद्वारा; ट्रान्समिसन लाइन र सडक
- BRI: चीनद्वारा; रेलमार्ग र पूर्वाधार
- नेपाल WTO सदस्य: २००४
- HDI: ~०.६०१ (मध्यम)
- जीवनप्रत्याशा: ~७१ वर्ष