सरकारको संरचना: व्यवस्थापिका र कार्यपालिका
व्यवस्थापिका (संसद)
नेपालको संघीय संसद दुई सदनात्मक छ — प्रतिनिधि सभा (तल्लो सदन) र राष्ट्रिय सभा (माथिल्लो सदन)।
| सदन | सदस्य | निर्वाचन | कार्यकाल |
|---|---|---|---|
| प्रतिनिधि सभा | २७५ | १६५ प्रत्यक्ष + ११० समानुपातिक | ५ वर्ष |
| राष्ट्रिय सभा | ५९ | ५६ निर्वाचित + ३ मनोनित | ६ वर्ष |
राष्ट्रिय सभाको ५६ सदस्यमध्ये: प्रत्येक प्रदेशबाट ८ जना (७×८=५६) | हरेक २ वर्षमा एक-तिहाइ सदस्य फेरिन्छन्
व्यवस्थापिकाको कार्य
- कानून बनाउने
- बजेट पारित गर्ने
- सरकारको कार्यमा निगरानी
- अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि अनुमोदन
- संविधान संशोधन
कार्यपालिका
| पद | विवरण |
|---|---|
| राष्ट्रपति | राज्यप्रमुख; संसदीय निर्वाचन मण्डलद्वारा निर्वाचित; कार्यकाल ५ वर्ष |
| उपराष्ट्रपति | राष्ट्रपतिको अनुपस्थितिमा कार्यभार |
| प्रधानमन्त्री | सरकार प्रमुख; बहुमतको नेता |
| मन्त्रिपरिषद् | प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको समूह |
प्रधानमन्त्री नियुक्ति प्रक्रिया
- प्रतिनिधि सभामा बहुमत दलको नेता = प्रधानमन्त्री
- कुनै दललाई बहुमत नभए = सबैभन्दा ठूलो दलको नेता
- राष्ट्रपतिले नियुक्त गर्छन्
- प्रतिनिधि सभाप्रति उत्तरदायी
मन्त्रालयहरू
नेपाल सरकारमा हाल २४ वटा मन्त्रालय छन्। प्रत्येक मन्त्रालयको प्रमुख सचिव हुन्छ।
Quick Recall
- प्रतिनिधि सभा = २७५ (१६५ प्रत्यक्ष + ११० समानुपातिक)
- राष्ट्रिय सभा = ५९ (५६ निर्वाचित + ३ मनोनित)
- राष्ट्रपतिको कार्यकाल = ५ वर्ष
- प्रधानमन्त्री = बहुमतको नेता; सरकार प्रमुख
- मन्त्रालय = २४ वटा