नेटवर्क भन्नाले दुई वा बढी कम्प्युटरलाई डेटा साझेदारीका लागि जोड्ने व्यवस्था हो। इन्टरनेट विश्वकै सबैभन्दा ठूलो नेटवर्क हो।

नेटवर्कका प्रकार

प्रकार पूरा नाम क्षेत्र
LAN Local Area Network एउटै भवन/क्याम्पस
MAN Metropolitan Area Network एउटा सहर
WAN Wide Area Network देश/महाद्वीप
PAN Personal Area Network व्यक्तिगत उपकरण

नेटवर्क टोपोलोजी

टोपोलोजी विशेषता फाइदा/बेफाइदा
Bus एउटै केबलमा सबै जोडिने सस्तो, एक फेल सबै फेल
Star केन्द्रीय Hub/Switch सजिलो, Hub फेल = सबै फेल
Ring गोलाकार जडान समान पहुँच, एक फेल समस्या
Mesh सबैमा सबै जोडिने विश्वसनीय, महँगो

प्रमुख प्रोटोकलहरू

Protocol पूरा नाम प्रयोग
HTTP/HTTPS HyperText Transfer Protocol वेब ब्राउजिङ
FTP File Transfer Protocol फाइल स्थानान्तरण
SMTP Simple Mail Transfer Protocol इमेल पठाउने
TCP/IP Transmission Control Protocol/IP इन्टरनेट आधार
DNS Domain Name System डोमेन → IP रूपान्तरण

इन्टरनेट सम्बन्धी तथ्य

  • इन्टरनेटको सुरुवात: ARPANET (१९६९)
  • WWW (World Wide Web): Tim Berners-Lee, १९८९
  • नेपालमा इन्टरनेट: १९९४ (२०५१)
  • NTA (Nepal Telecommunications Authority): नियामक निकाय

Quick Recall

LAN = Local, MAN = Metropolitan, WAN = Wide | WWW = Tim Berners-Lee | नेपालमा Internet = २०५१ | HTTP = वेब, SMTP = इमेल | DNS = Domain Name System