सार्वजनिक वित्त भन्नाले सरकारको आय, व्यय र ऋण व्यवस्थापनलाई बुझाउँछ। नेपालमा आर्थिक वर्ष श्रावण १ देखि आषाढ मसान्त सम्म चल्दछ।

बजेटको परिभाषा र प्रकार

प्रकार विशेषता
चालू बजेट सरकारी कार्यालयको दैनिक सञ्चालन खर्च (तलब, भत्ता, मर्मत)
पुँजीगत बजेट दीर्घकालीन पूर्वाधार निर्माण (सडक, भवन, उपकरण)
वित्त व्यवस्थापन बजेट ऋण भुक्तानी र वित्तीय दायित्व

बजेट प्रस्तुति प्रक्रिया (नेपाल)

संवैधानिक व्यवस्था

  • बजेट जेठ १५ गते (संविधान धारा ११९) संसदमा पेश
  • अर्थमन्त्रीले प्रतिनिधि सभामा बजेट वक्तव्य पढ्ने
  • संसदले पारित नगरे अघिल्लो वर्षको बजेटको १/१२ भाग मासिक खर्च गर्न पाइने
  • विनियोजन विधेयकद्वारा संसदको स्वीकृति

बजेट प्रणालीका प्रकार

प्रणाली विशेषता नेपालमा प्रयोग
लाइन आइटम बजेट खर्च शीर्षकमा विभाजन परम्परागत
कार्यक्रम बजेट कार्यक्रम र परिणाममा केन्द्रित प्रचलित
शून्याधार बजेट (ZBB) प्रत्येक वर्ष शून्यबाट सुरु आंशिक
मध्यकालीन खर्च ढाँचा (MTEF) ३ वर्षे योजना प्रचलित
परिणाममा आधारित बजेट नतिजामा केन्द्रित सुरुवाती

नेपालको बजेट आकार (२०८१/०८२)

शीर्षक रकम
जम्मा बजेट रु. १८ खर्ब ६० अर्ब (अनुमानित)
चालू खर्च करिब ५५%
पुँजीगत खर्च करिब २५%
वित्त व्यवस्थापन करिब २०%

Quick Recall

बजेट पेश मिति = जेठ १५ | धारा = ११९ | संसद अनुमोदन नभए = १/१२ भाग | आर्थिक वर्ष = श्रावण–आषाढ | MTEF = मध्यकालीन खर्च ढाँचा = ३ वर्ष