साधारण ब्याज (Simple Interest)
SI = (P × R × T) ÷ १००
जम्मा रकम (A) = P + SI = P(1 + RT/100)
P = मूलधन, R = ब्याजदर (%), T = समय (वर्ष)
उदाहरण
- रु. ५०००, ८% ब्याजदर, ३ वर्ष → SI = ५०००×८×३÷१०० = रु. १२००
- A = ५००० + १२०० = रु. ६२००
चक्रवृद्धि ब्याज (Compound Interest)
A = P(1 + R/100)ᵀ
CI = A – P
उदाहरण
- रु. ४०००, १०%, २ वर्ष → A = ४०००×(१.१)² = ४०००×१.२१ = रु. ४८४०
- CI = ४८४० – ४००० = रु. ८४०
समय, दूरी र चाल (Time, Distance, Speed)
दूरी = चाल × समय
चाल = दूरी ÷ समय
समय = दूरी ÷ चाल
औसत चाल = जम्मा दूरी ÷ जम्मा समय
उदाहरण
- ६० km/h मा ३ घण्टा → दूरी = १८० km
- २४० km, ४ घण्टा → चाल = ६० km/h
- जानु: ४० km/h, फर्किनु: ६० km/h → औसत = २×४०×६०÷(४०+६०) = ४८ km/h
क्षेत्रफल र परिधि
| आकृति | क्षेत्रफल | परिधि |
|---|---|---|
| वर्ग (भुजा=a) | a² | 4a |
| आयत (l×b) | l × b | 2(l+b) |
| त्रिभुज | ½ × आधार × उचाइ | तीन भुजाको जोड |
| वृत्त (r) | πr² | 2πr |
| समान्तर चतुर्भुज | आधार × उचाइ | 2(a+b) |
Quick Recall
SI = PRT÷100 | CI: A = P(1+R/100)ᵀ | दूरी = चाल × समय | वृत्त क्षेत्रफल = πr² | आयत = l×b