एकाइ १.३ — नेपालको आर्थिक अवस्था अर्थतन्त्रविकासनेपालको GDP मा क्षेत्रगत योगदान (अनुमानित)
राष्ट्रिय आय र विकास
सूचक
तथ्याङ्क
GDP (२०२३/२४)
रु. ५२ खर्ब (अनुमानित)
प्रति व्यक्ति GDP
USD ~१,३५०
आर्थिक वृद्धिदर
~३.९% (२०२३/२४)
मुद्रास्फीति
~५.५%
विप्रेषण आय
GDP को ~२५–२७%
वैदेशिक ऋण
GDP को ~४०%+
क्षेत्रगत योगदान (GDP)
क्षेत्र
योगदान
मुख्य उपक्षेत्र
कृषि
~२३%
धान, मकै, गहुँ, दलहन, तरकारी
उद्योग
~१३%
जलविद्युत, खाद्य उद्योग, निर्माण
सेवा
~६४%
व्यापार, पर्यटन, सरकारी सेवा, वित्त
पन्ध्रौं योजना (२०७६/७७–२०८०/८१)
मुख्य लक्ष्यहरू
• दिगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्ने
• वार्षिक आर्थिक वृद्धिदर ९.६%
• गरिबी दर १५% मा झार्ने
• रोजगार सृजना: ३ लाख थप प्रतिवर्ष
• अल्पविकसित देशको सूचीबाट बाहिर निस्कने (२०२६ सम्म)
नेपालको प्रमुख आर्थिक चुनौतीहरू
चुनौती
प्रभाव
विप्रेषणमा अत्यधिक निर्भरता
उत्पादनशील लगानीको कमी
व्यापार घाटा
आयात >> निर्यात
ऊर्जा समस्या
उद्योग सञ्चालन लागत बढ्नु
भ्रष्टाचार
लगानी वातावरण कमजोर
जलवायु परिवर्तन
कृषि उत्पादन घट्नु
Quick Recall:
• नेपाल LDC (अल्पविकसित देश) — २०२६ सम्म स्नातक हुने लक्ष्य
• सबैभन्दा ठूलो निर्यात: पशमिना, चिया, जडीबुटी, हस्तकला
• सबैभन्दा ठूलो आयात: पेट्रोलियम पदार्थ, मेसिनरी, सुन
• नेपाल राष्ट्र बैंक स्थापना: २०१३ | राष्ट्रिय योजना आयोग: २०१३
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. विप्रेषण अर्थतन्त्रले नेपालको दीर्घकालीन विकासमा पार्ने सकारात्मक र नकारात्मक प्रभाव उल्लेख गर्नुस्। (१० अंक)
२. नेपालको व्यापार घाटा घटाउन के-कस्ता उपाय अपनाउन सकिन्छ? (५ अंक)