नेपालको सामाजिक संरचना
जनगणना २०७८ बहुलता
जनगणना २०७८ बहुलता
प्रमुख जाति/जनजाति (२०७८ जनगणना)
| जाति | जनसंख्या % | मुख्य क्षेत्र |
|---|---|---|
| छेत्री | १६.६% | पहाड, देशव्यापी |
| ब्राह्मण (पहाडी) | १२.२% | पहाड, देशव्यापी |
| मगर | ७.१% | मध्यपश्चिम पहाड |
| थारू | ६.६% | तराई |
| तामाङ | ५.८% | काठमाडौं वरपर |
| नेवार | ५.०% | काठमाडौं उपत्यका |
| कामी | ४.७% | देशव्यापी |
| यादव | ४.०% | मधेश |
| राई | २.३% | पूर्वी पहाड |
| गुरुङ | २.०% | गण्डकी क्षेत्र |
भाषिक संरचना
| भाषा | बोल्ने % | परिवार |
|---|---|---|
| नेपाली | ४४.९% | इन्डो-आर्यन |
| मैथिली | ११.०% | इन्डो-आर्यन |
| भोजपुरी | ५.९% | इन्डो-आर्यन |
| थारू | ५.৮% | इन्डो-आर्यन |
| तामाङ | ४.६% | तिब्बत-बर्मेली |
| नेपाल भाषा (नेवारी) | ३.२% | तिब्बत-बर्मेली |
| मगर | २.९% | तिब्बत-बर्मेली |
| डोटेली | ३.०% | इन्डो-आर्यन |
धार्मिक संरचना
| धर्म | % | वृद्धि/ह्रास |
|---|---|---|
| हिन्दू | ८१.१% | घटेको (२०६८: ८१.३%) |
| बौद्ध | ९.०% | — |
| इस्लाम | ४.४% | बढेको |
| किराँत | ३.०% | — |
| इसाई | १.९% | उल्लेखनीय वृद्धि |
| अन्य | ०.६% | — |
परीक्षा दृष्टिकोण: नेपालको धर्म निरपेक्ष राज्यको घोषणा २०६३ मा भयो — संविधान २०७२ ले “धर्म निरपेक्ष” शब्द कायम राख्यो। यो विवादास्पद विषय हो।
Quick Recall:
• नेपालमा कुल भाषा: १२३ | जाति/जनजाति: १२५+
• संविधानले मान्यता दिएका भाषा: सबैलाई राष्ट्रभाषा
• राजभाषा: नेपाली (देवनागरी लिपि)
• आदिवासी/जनजाति: ५९ समूह — राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठान
• दलितको संवैधानिक परिभाषा: धारा ४०
• नेपालमा कुल भाषा: १२३ | जाति/जनजाति: १२५+
• संविधानले मान्यता दिएका भाषा: सबैलाई राष्ट्रभाषा
• राजभाषा: नेपाली (देवनागरी लिपि)
• आदिवासी/जनजाति: ५९ समूह — राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठान
• दलितको संवैधानिक परिभाषा: धारा ४०
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको सामाजिक विविधताले राज्य व्यवस्थापनमा के चुनौती र अवसर सिर्जना गर्छ? (१० अंक)
२. भाषिक बहुलतालाई सम्बोधन गर्न नेपालले अपनाएका संवैधानिक व्यवस्था उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
१. नेपालको सामाजिक विविधताले राज्य व्यवस्थापनमा के चुनौती र अवसर सिर्जना गर्छ? (१० अंक)
२. भाषिक बहुलतालाई सम्बोधन गर्न नेपालले अपनाएका संवैधानिक व्यवस्था उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)