एकाइ ३.२ — निजामती सेवा र कर्मचारी प्रशासन खण्ड CCivil Serviceनेपाल निजामती सेवाको पदसोपान — नायब सुब्बा राजपत्र अनंकित प्रथम श्रेणीमा पर्छ
निजामती सेवाको संरचना
सेवा
समूह / विशेषता
प्रशासन सेवा
सामान्य प्रशासन, राजस्व, लेखा, कानून, सूचना प्रविधि
परराष्ट्र सेवा
राजनयिक कार्य
न्याय सेवा
कानून र न्याय प्रशासन
लेखापरीक्षण सेवा
सरकारी लेखापरीक्षण
संसद सेवा
संसद सचिवालय
नायब सुब्बाको पद
विशेषता
विवरण
श्रेणी
राजपत्र अनंकित प्रथम श्रेणी
प्रकृति
खुला तर्फ — प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षाबाट
नियुक्ति
लोक सेवा आयोगको सिफारिसमा
सेवा सुविधा
तलब, महँगी भत्ता, बिदा, पेन्सन
लोक सेवा आयोग (PSC)
भूमिका
• निजामती सेवामा कर्मचारी भर्ना र छनोट
• बढुवाका लागि परीक्षा संचालन
• विभागीय कारबाहीमा परामर्श
• सेवा शर्त र शर्त संशोधनमा सुझाव
• वार्षिक प्रतिवेदन राष्ट्रपतिमा पेश
कर्मचारी व्यवस्थापनका सिद्धान्त
क्षेत्र
व्यवस्था
भर्ना
खुला प्रतिस्पर्धा, समावेशी आरक्षण
तालिम
NASC (प्रशासनिक तालिम), विषयगत तालिम
बढुवा
जेष्ठता + कार्यदक्षता मूल्याङ्कन
अनुशासन
विभागीय कारबाही, सरुवा
अवकाश
५८ वर्षमा अनिवार्य
Quick Recall:
• निजामती सेवा ऐन: २०४९ (संशोधन: २०६४, २०७५)
• PSC धारा: २४२
• NASC: राष्ट्रिय प्रशासन तथा व्यवस्थापन प्रशिक्षण केन्द्र
• आरक्षण: महिला ४५%, आदिवासी २७%, मधेसी २२%, दलित ९%, अपाङ्ग ५%
• कर्मचारी समायोजन ऐन: २०७४ (संघीयतामा)
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. निजामती सेवामा समावेशी सिद्धान्त कार्यान्वयनका फाइदा र चुनौती उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. लोक सेवा आयोगको भूमिका र स्वायत्तताको महत्त्व चर्चा गर्नुस्। (५ अंक)