नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र परराष्ट्र नीति

एकाइ २.७ — नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र परराष्ट्र नीति
खण्ड B परराष्ट्र नीति

परराष्ट्र नीतिका मूल सिद्धान्त

सिद्धान्त	विवरण
सार्वभौमिकता	राष्ट्रिय हित र स्वाधीनता सर्वोपरि
पञ्चशील	शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वका ५ सिद्धान्त
असंलग्नता	NAM सदस्यता
UN चार्टर	संयुक्त राष्ट्रसंघका नियमको पालना
सन्तुलित सम्बन्ध	भारत र चीन दुवैसँग समान सम्बन्ध

छिमेकी देशसँग सम्बन्ध

देश	सम्बन्धको प्रकृति	प्रमुख मुद्दा
भारत	घनिष्ठ — रोटी-बेटी सम्बन्ध	खुला सिमाना, व्यापार, पानी सन्धि
चीन	विकास साझेदारी	BRI, रेलमार्ग, व्यापार मार्ग

अन्तर्राष्ट्रिय संगठनमा नेपाल

सदस्यता र भूमिका

• UN: सन् १९५५ मा सदस्य; शान्तिसेना (सबैभन्दा बढी योगदान गर्ने देशमध्ये)
• SAARC: संस्थापक सदस्य (१९८५); मुख्यालय काठमाडौं
• BIMSTEC: सदस्य
• WTO: २०४ औं सदस्य
• NAM: असंलग्न आन्दोलन
• G-77: विकासशील देश समूह

नेपालको शान्तिसेना

योगदान

• विश्वमा शान्तिसेना पठाउने शीर्ष ५ देशमध्ये नेपाल
• UN मा ~६,०००–७,००० सैनिक/पुलिस
• राजस्व आर्जन र अन्तर्राष्ट्रिय छविमा योगदान

Quick Recall:
• SAARC मुख्यालय: काठमाडौं
• पञ्चशील: चिनियाँ प्रधानमन्त्री चाउ एन लाइसँग भारतीय सम्झौता (१९५४)
• नेपाल UN सदस्य: १९५५
• नेपाल–भारत शान्ति तथा मित्रता सन्धि: १९५०
• नेपाल–चीन सीमा सन्धि: १९६१

सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको परराष्ट्र नीतिका मूल सिद्धान्त के हुन्? भारत र चीनसँगको सन्तुलित सम्बन्धको महत्त्व छलफल गर्नुस्। (१० अंक)
२. अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिसेनामा नेपालको योगदान र यसबाट हुने लाभ उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)