एकाइ ३.१ — सार्वजनिक प्रशासन: अवधारणा र सिद्धान्त
खण्ड C Public Administration
खण्ड C Public Administration
सार्वजनिक प्रशासनको परिचय
| पक्ष | विवरण |
|---|---|
| परिभाषा | सरकारी नीति र कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने संगठन, प्रक्रिया र कार्यकुशलता |
| उद्देश्य | सार्वजनिक सेवा प्रवाह, नीति कार्यान्वयन, जनकल्याण |
| विशेषता | जवाफदेही, कानुनी, राजनीतिक रूपान्तरण |
प्रशासनका सिद्धान्त (POSDCORB)
| सिद्धान्त | अर्थ |
|---|---|
| P — Planning | योजना तर्जुमा |
| O — Organizing | संगठन व्यवस्था |
| S — Staffing | कर्मचारी व्यवस्था |
| D — Directing | निर्देशन |
| Co — Coordinating | समन्वय |
| R — Reporting | प्रतिवेदन |
| B — Budgeting | बजेट व्यवस्थापन |
नेपालको प्रशासनिक संरचना
| तह | मुख्य निकाय |
|---|---|
| केन्द्र | मन्त्रालय, विभाग, आयोग, समिति |
| प्रदेश | मन्त्रालय, कार्यालय |
| जिल्ला | जिल्ला समन्वय समिति |
| स्थानीय | पालिका कार्यालय, वडा कार्यालय |
नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM)
NPM को विशेषता
• नतिजामा जोड (Result-Based Management)
• निजी क्षेत्र व्यवस्थापन शैली अपनाउने
• ग्राहकलाई जोड
• प्रतिस्पर्धा र विकेन्द्रीकरण
• प्रभावकारिता र मितव्ययिता
Quick Recall:
• POSDCORB: Luther Gulick र Lyndall Urwick ले प्रतिपादन गरे
• वेबरको नोकरशाही: तर्कसंगत-कानूनी अधिकार
• Woodrow Wilson: “The Study of Administration” (१८८७)
• नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय: सिंहदरबार
• POSDCORB: Luther Gulick र Lyndall Urwick ले प्रतिपादन गरे
• वेबरको नोकरशाही: तर्कसंगत-कानूनी अधिकार
• Woodrow Wilson: “The Study of Administration” (१८८७)
• नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय: सिंहदरबार
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. सार्वजनिक प्रशासन र निजी प्रशासनबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्नुस्। (५ अंक)
२. नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM) के हो? नेपालमा यसको कार्यान्वयनमा के-कस्ता चुनौती छन्? (१० अंक)
१. सार्वजनिक प्रशासन र निजी प्रशासनबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्नुस्। (५ अंक)
२. नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM) के हो? नेपालमा यसको कार्यान्वयनमा के-कस्ता चुनौती छन्? (१० अंक)