एकाइ १.४ — कृषि तथा भूमि व्यवस्था
कृषि भूमि सुधार
कृषि भूमि सुधार
कृषि क्षेत्रको अवस्था
| सूचक | तथ्याङ्क |
|---|---|
| कृषियोग्य भूमि | २१% (कुल क्षेत्रफलको) |
| सिँचाइयोग्य भूमि | कृषि भूमिको ~७५% |
| कृषिमा आश्रित जनसंख्या | ~६३% |
| GDP मा कृषिको योगदान | ~२३% |
| मुख्य बाली | धान, मकै, गहुँ, आलु, उखु |
| नगद बाली | चिया, कफी, अलैंची, अदुवा |
भूमि सुधारका चरणहरू
| समय | कार्यक्रम | उद्देश्य |
|---|---|---|
| २०१६ बि.स. | बिर्ता उन्मूलन | जागिरे जमिन खारेज |
| २०२१ बि.स. | भूमि सुधार आयोग | हदबन्दी निर्धारण |
| २०२१ बि.स. | भूमि सुधार ऐन | जग्गाको हदबन्दी |
| २०६४ बि.स. | वैज्ञानिक भूमि सुधार | मोहियानी हक सम्बोधन |
| २०७६ बि.स. | भूमि ऐन संशोधन | श्रेणीविहीन जग्गा |
कृषि विकास रणनीति (ADS २०१५–२०३५)
मुख्य लक्ष्य
• वार्षिक कृषि वृद्धिदर: ५% सम्म
• खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने
• कृषि निर्यात प्रवर्द्धन
• कृषि यान्त्रिकीकरण
• जलवायुसँग अनुकूलन
Quick Recall:
• नेपालको सबैभन्दा ठूलो उद्योग: कृषि
• अलैंची उत्पादनमा विश्वमा: ३ औं स्थान
• चिया उत्पादन: इलाम, झापा, पाँचथर
• कफी: गुल्मी, पाल्पा, सिन्धुपाल्चोक
• भूमि हदबन्दी (तराई): २५ बिघा | पहाड: ७० रोपनी
• नेपालको सबैभन्दा ठूलो उद्योग: कृषि
• अलैंची उत्पादनमा विश्वमा: ३ औं स्थान
• चिया उत्पादन: इलाम, झापा, पाँचथर
• कफी: गुल्मी, पाल्पा, सिन्धुपाल्चोक
• भूमि हदबन्दी (तराई): २५ बिघा | पहाड: ७० रोपनी
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा भूमि सुधारको आवश्यकता र यसका चुनौतीहरू उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. नेपालको कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणका लागि के-कस्ता नीतिगत उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ? (१० अंक)
१. नेपालमा भूमि सुधारको आवश्यकता र यसका चुनौतीहरू उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. नेपालको कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणका लागि के-कस्ता नीतिगत उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ? (१० अंक)