निजामती सेवा ऐन, २०४९ — विस्तृत अध्ययन
प्रमुख धारा सेवा सर्त

ऐनको मुख्य संरचना

विषय धारा व्यवस्था
परिभाषा र दायरा २–५ निजामती सेवाको परिभाषा, लागू हुने निकाय
समावेशी भर्ना ७क महिला ४५%, आदिवासी २७%, मधेसी २२%, दलित ९%, अपाङ्ग ५%
नियुक्तिको आधार ७–१२ खुला प्रतिस्पर्धा, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा, बढुवा
परिवीक्षा १५ २ वर्ष — विफल भए बर्खास्त
सरुवा २०–२३ सेवाको आवश्यकताअनुसार; कारण बताउनुपर्ने
बढुवा २४–३१ जेष्ठता + कार्यदक्षता + PSC परीक्षण
बिदा ३२–४० घर, बिरामी, प्रसूति, अध्ययन बिदा
सेवाबाट हटाउने ५९–६७ विभागीय सजाय: ताकेता, रोक, निलम्बन, बर्खास्त
अनिवार्य अवकाश ४४ ५८ वर्षमा
पेन्सन/उपदान ४५–५५ २० वर्षपछि पेन्सन; त्योभन्दा कम — उपदान

बिदाका प्रकार

बिदा अवधि विशेषता
घर बिदा १ महिना/वर्ष संचित गर्न सकिन्छ (मा. ९० दिन)
बिरामी बिदा १२ दिन/वर्ष डाक्टरको प्रमाण चाहिन्छ
प्रसूति बिदा ९८ दिन महिला कर्मचारीलाई
पितृत्व बिदा १५ दिन पुरुष कर्मचारीलाई
अध्ययन बिदा ३ वर्षसम्म सरकारी स्वीकृतिमा
किरिया/शोक १३ दिन —

आचारसंहिता

निजामती कर्मचारीका मुख्य दायित्व

• राजनीतिक तटस्थता — निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिन पाइँदैन
• गोपनीयता — सरकारी जानकारी अनधिकृत व्यक्तिलाई नदिने
• सम्पत्ति विवरण — वार्षिक रूपमा बुझाउने
• उपहार प्रतिबन्ध — तोकिएभन्दा बढीको उपहार नलिने
• व्यापार निषेध — कार्यालय समयमा व्यावसायिक काम नगर्ने
• निष्पक्षता — जातजाति, भाषा, धर्म, लिंग भेद नराखी सेवा

Quick Recall:
• ऐन संशोधन: २०६४ र २०७५ मा (समावेशी प्रावधान थपियो)
• PMES: Performance Management and Evaluation System — कर्मचारी मूल्याङ्कन
• NASC: National Academy for Science & Communication — प्रशिक्षण
• कर्मचारी समायोजन ऐन, २०७४: संघीयतामा कर्मचारी व्यवस्था
• राजपत्रांकित — गजेटमा प्रकाशित | अनंकित — प्रकाशित हुँदैन
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. निजामती सेवा ऐन, २०४९ अनुसार विभागीय सजायका प्रकार र प्रक्रिया उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. निजामती सेवामा समावेशी सिद्धान्तको कार्यान्वयनका फाइदा र चुनौती विश्लेषण गर्नुस्। (१० अंक)