निजामती सेवा ऐन, २०४९ — विस्तृत अध्ययन
प्रमुख धारा सेवा सर्त
प्रमुख धारा सेवा सर्त
ऐनको मुख्य संरचना
| विषय | धारा | व्यवस्था |
|---|---|---|
| परिभाषा र दायरा | २–५ | निजामती सेवाको परिभाषा, लागू हुने निकाय |
| समावेशी भर्ना | ७क | महिला ४५%, आदिवासी २७%, मधेसी २२%, दलित ९%, अपाङ्ग ५% |
| नियुक्तिको आधार | ७–१२ | खुला प्रतिस्पर्धा, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा, बढुवा |
| परिवीक्षा | १५ | २ वर्ष — विफल भए बर्खास्त |
| सरुवा | २०–२३ | सेवाको आवश्यकताअनुसार; कारण बताउनुपर्ने |
| बढुवा | २४–३१ | जेष्ठता + कार्यदक्षता + PSC परीक्षण |
| बिदा | ३२–४० | घर, बिरामी, प्रसूति, अध्ययन बिदा |
| सेवाबाट हटाउने | ५९–६७ | विभागीय सजाय: ताकेता, रोक, निलम्बन, बर्खास्त |
| अनिवार्य अवकाश | ४४ | ५८ वर्षमा |
| पेन्सन/उपदान | ४५–५५ | २० वर्षपछि पेन्सन; त्योभन्दा कम — उपदान |
बिदाका प्रकार
| बिदा | अवधि | विशेषता |
|---|---|---|
| घर बिदा | १ महिना/वर्ष | संचित गर्न सकिन्छ (मा. ९० दिन) |
| बिरामी बिदा | १२ दिन/वर्ष | डाक्टरको प्रमाण चाहिन्छ |
| प्रसूति बिदा | ९८ दिन | महिला कर्मचारीलाई |
| पितृत्व बिदा | १५ दिन | पुरुष कर्मचारीलाई |
| अध्ययन बिदा | ३ वर्षसम्म | सरकारी स्वीकृतिमा |
| किरिया/शोक | १३ दिन | — |
आचारसंहिता
निजामती कर्मचारीका मुख्य दायित्व
• राजनीतिक तटस्थता — निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिन पाइँदैन
• गोपनीयता — सरकारी जानकारी अनधिकृत व्यक्तिलाई नदिने
• सम्पत्ति विवरण — वार्षिक रूपमा बुझाउने
• उपहार प्रतिबन्ध — तोकिएभन्दा बढीको उपहार नलिने
• व्यापार निषेध — कार्यालय समयमा व्यावसायिक काम नगर्ने
• निष्पक्षता — जातजाति, भाषा, धर्म, लिंग भेद नराखी सेवा
Quick Recall:
• ऐन संशोधन: २०६४ र २०७५ मा (समावेशी प्रावधान थपियो)
• PMES: Performance Management and Evaluation System — कर्मचारी मूल्याङ्कन
• NASC: National Academy for Science & Communication — प्रशिक्षण
• कर्मचारी समायोजन ऐन, २०७४: संघीयतामा कर्मचारी व्यवस्था
• राजपत्रांकित — गजेटमा प्रकाशित | अनंकित — प्रकाशित हुँदैन
• ऐन संशोधन: २०६४ र २०७५ मा (समावेशी प्रावधान थपियो)
• PMES: Performance Management and Evaluation System — कर्मचारी मूल्याङ्कन
• NASC: National Academy for Science & Communication — प्रशिक्षण
• कर्मचारी समायोजन ऐन, २०७४: संघीयतामा कर्मचारी व्यवस्था
• राजपत्रांकित — गजेटमा प्रकाशित | अनंकित — प्रकाशित हुँदैन
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. निजामती सेवा ऐन, २०४९ अनुसार विभागीय सजायका प्रकार र प्रक्रिया उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. निजामती सेवामा समावेशी सिद्धान्तको कार्यान्वयनका फाइदा र चुनौती विश्लेषण गर्नुस्। (१० अंक)
१. निजामती सेवा ऐन, २०४९ अनुसार विभागीय सजायका प्रकार र प्रक्रिया उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. निजामती सेवामा समावेशी सिद्धान्तको कार्यान्वयनका फाइदा र चुनौती विश्लेषण गर्नुस्। (१० अंक)