एकाइ १.४ — कृषि तथा भूमि व्यवस्था
कृषि भूमि सुधार

कृषि क्षेत्रको अवस्था

सूचक तथ्याङ्क
कृषियोग्य भूमि २१% (कुल क्षेत्रफलको)
सिँचाइयोग्य भूमि कृषि भूमिको ~७५%
कृषिमा आश्रित जनसंख्या ~६३%
GDP मा कृषिको योगदान ~२३%
मुख्य बाली धान, मकै, गहुँ, आलु, उखु
नगद बाली चिया, कफी, अलैंची, अदुवा

भूमि सुधारका चरणहरू

समय कार्यक्रम उद्देश्य
२०१६ बि.स. बिर्ता उन्मूलन जागिरे जमिन खारेज
२०२१ बि.स. भूमि सुधार आयोग हदबन्दी निर्धारण
२०२१ बि.स. भूमि सुधार ऐन जग्गाको हदबन्दी
२०६४ बि.स. वैज्ञानिक भूमि सुधार मोहियानी हक सम्बोधन
२०७६ बि.स. भूमि ऐन संशोधन श्रेणीविहीन जग्गा

कृषि विकास रणनीति (ADS २०१५–२०३५)

मुख्य लक्ष्य

• वार्षिक कृषि वृद्धिदर: ५% सम्म
• खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने
• कृषि निर्यात प्रवर्द्धन
• कृषि यान्त्रिकीकरण
• जलवायुसँग अनुकूलन

Quick Recall:
• नेपालको सबैभन्दा ठूलो उद्योग: कृषि
• अलैंची उत्पादनमा विश्वमा: ३ औं स्थान
• चिया उत्पादन: इलाम, झापा, पाँचथर
• कफी: गुल्मी, पाल्पा, सिन्धुपाल्चोक
• भूमि हदबन्दी (तराई): २५ बिघा | पहाड: ७० रोपनी
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा भूमि सुधारको आवश्यकता र यसका चुनौतीहरू उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. नेपालको कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणका लागि के-कस्ता नीतिगत उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ? (१० अंक)