एकाइ १.५ — उद्योग, व्यापार र पर्यटन
औद्योगिक विकास पर्यटन

औद्योगिक अवस्था

प्रकार उदाहरण अवस्था
ठूला उद्योग हेटौडा सिमेन्ट, बुटवल धागो धेरैजसो बन्द वा समस्यामा
मझौला उद्योग खाद्य प्रशोधन, पेय पदार्थ विस्तार भइरहेको
साना उद्योग हस्तकला, कपडा, जुत्ता रोजगारको मुख्य स्रोत
कुटिर उद्योग धागो, बाँस, थाङ्का ग्रामीण आय स्रोत

व्यापार अवस्था

सूचक विवरण
मुख्य निर्यात पशमिना, चिया, जडीबुटी, हस्तकला, अलैंची
मुख्य आयात पेट्रोलियम, मेसिनरी, सुन, कपडा, औजार
व्यापार साझेदार भारत (७०%+), चीन, अमेरिका, जर्मनी
व्यापार घाटा वार्षिक रु. १३–१५ खर्ब

पर्यटन क्षेत्र

सूचक तथ्याङ्क
पर्यटक आगमन (२०२३) ~१० लाख
पर्यटन आम्दानी GDP को ~२–३%
विश्व सम्पदा स्थल ४ सांस्कृतिक + ४ प्राकृतिक = ८ वटा
मुख्य गन्तव्य काठमाडौं, पोखरा, चितवन, लुम्बिनी

नेपालका ८ विश्व सम्पदा स्थल

सांस्कृतिक (४): काठमाडौं उपत्यका, लुम्बिनी, चाँगुनारायण, पशुपतिनाथ क्षेत्र
प्राकृतिक (४): सगरमाथा, चितवन, बर्दिया, शुक्लाफाँट (प्रस्तावित)

Quick Recall:
• पर्यटन वर्ष: नेपाल पर्यटन वर्ष २०२५ घोषित
• “भिजिट नेपाल” अभियान: २०२०, सारिएको छ
• हिमाल आरोहण: मनास्लु, एभरेस्ट, कञ्चनजङ्घा — प्रमुख
• होम स्टे पर्यटन: ग्रामीण पर्यटन विस्तारमा प्रभावकारी
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको पर्यटन उद्योगको विकासमा देखिएका समस्या र सम्भावना के-के छन्? (५ अंक)
२. नेपालको व्यापार सन्तुलन सुधार गर्न औद्योगीकरणको भूमिका छलफल गर्नुस्। (१० अंक)