शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक विकास

एकाइ १.७ — शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक विकास
शिक्षा स्वास्थ्य सामाजिक सुरक्षा

शिक्षा अवस्था

सूचक	तथ्याङ्क
साक्षरता दर	७६.३%
विश्वविद्यालय	११ वटा (त्रिभुवन विश्वविद्यालय — सबैभन्दा ठूलो)
माध्यमिक विद्यालय	~३०,०००+
छात्रवृत्ति नीति	दलित, जनजाति, अपाङ्गता, सीमान्त वर्ग
शिक्षा बजेट	कुल बजेटको ~१०–११%

स्वास्थ्य अवस्था

सूचक	तथ्याङ्क
शिशु मृत्युदर	२७ प्रति १,००० जीवित जन्म
मातृ मृत्युदर	१५१ प्रति १,०००,०० जीवित जन्म
जीवन प्रत्याशा	७०.५ वर्ष
सरकारी अस्पताल	~१,३००+
स्वास्थ्य बजेट	कुल बजेटको ~५–७%

सामाजिक सुरक्षा

प्रमुख कार्यक्रमहरू

• वृद्ध भत्ता: ७० वर्ष माथि (दलित ६० वर्ष) — रु. ४,०००/महिना
• एकल महिला भत्ता: रु. ३,०००/महिना
• अपाङ्गता भत्ता: वर्गअनुसार
• बाल संरक्षण अनुदान: ५ वर्षमुनि
• राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा: परिवारपिच्छे रु. ३,५०० प्रिमियम, रु. १ लाख सुविधा

Quick Recall:
• निःशुल्क आधारभूत शिक्षा: संविधानले सुनिश्चित
• त्रिभुवन विश्वविद्यालय स्थापना: २०१६ बि.स.
• TUTH (त्रिवि शिक्षण अस्पताल): सबैभन्दा ठूलो सरकारी अस्पताल
• NHRC: राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग

सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको सामाजिक सुरक्षा प्रणालीको विश्लेषण गर्नुस्। (५ अंक)
२. गुणस्तरीय शिक्षा सुनिश्चित गर्न नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने कार्यहरू के हुन्? (१० अंक)

शिक्षा अवस्था

स्वास्थ्य अवस्था

सामाजिक सुरक्षा

प्रमुख कार्यक्रमहरू

पूर्वाधार विकास

नेपालको राजनीतिक अवस्था