एकाइ २.१ — नेपालको संविधान: परिचय र विशेषता
खण्ड B संविधान २०७२

संविधानको जारी र संरचना

विशेषता विवरण
जारी मिति २०७२ असोज ३ गते (सेप्टेम्बर २०, २०१५)
भागहरू ३५ भाग
धाराहरू ३०८ धारा
अनुसूचीहरू ९ वटा
संविधानसभाका सदस्य ५९८ जना (दोस्रो संविधानसभा)
पारित मत ५०७ पक्ष, २५ विपक्ष

संविधानको प्रमुख विशेषताहरू

विशेषता विवरण
शासन प्रणाली संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र
राज्यको स्वरूप बहुजाति, बहुभाषी, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक
सरकारको रूप संसदीय सरकार प्रणाली
न्यायिक पुनरावलोकन सर्वोच्च न्यायालयलाई अधिकार
स्वतन्त्र न्यायपालिका कार्यपालिकाबाट पूर्ण स्वायत्त
समावेशी सिद्धान्त महिला, दलित, जनजाति, मधेसी आरक्षण

मौलिक हक (धारा १२–४७)

प्रमुख मौलिक हकहरू

• स्वतन्त्रताको हक (धारा १७)
• समानताको हक (धारा १८)
• सञ्चार र प्रकाशनको हक (धारा १९)
• सम्पत्तिको हक (धारा २५)
• शिक्षाको हक (धारा ३१)
• स्वास्थ्यको हक (धारा ३५)
• खाद्यसम्बन्धी हक (धारा ३६)
• आवासको हक (धारा ३७)
• महिलाको हक (धारा ३८)
• बालबालिकाको हक (धारा ३९)

Quick Recall:
• संविधानको धारा २: नेपाल एकल, अविभाज्य, सार्वभौमसत्तासम्पन्न राष्ट्र
• धारा ४: नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र
• धारा ७: नेपाली राष्ट्रभाषा
• धारा ९: नागरिकता
• अनुसूची ५: संघको एकल अधिकार सूची
• अनुसूची ६: प्रदेशको एकल अधिकार
• अनुसूची ७: साझा अधिकार
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको संविधान २०७२ को प्रमुख विशेषताहरू उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. संविधानमा उल्लेखित मौलिक हकको महत्त्व र कार्यान्वयनका चुनौतीहरू चर्चा गर्नुस्। (१० अंक)