एकाइ ३.१ — सार्वजनिक प्रशासन: अवधारणा र सिद्धान्त
खण्ड C Public Administration

सार्वजनिक प्रशासनको परिचय

पक्ष विवरण
परिभाषा सरकारी नीति र कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने संगठन, प्रक्रिया र कार्यकुशलता
उद्देश्य सार्वजनिक सेवा प्रवाह, नीति कार्यान्वयन, जनकल्याण
विशेषता जवाफदेही, कानुनी, राजनीतिक रूपान्तरण

प्रशासनका सिद्धान्त (POSDCORB)

सिद्धान्त अर्थ
P — Planning योजना तर्जुमा
O — Organizing संगठन व्यवस्था
S — Staffing कर्मचारी व्यवस्था
D — Directing निर्देशन
Co — Coordinating समन्वय
R — Reporting प्रतिवेदन
B — Budgeting बजेट व्यवस्थापन

नेपालको प्रशासनिक संरचना

तह मुख्य निकाय
केन्द्र मन्त्रालय, विभाग, आयोग, समिति
प्रदेश मन्त्रालय, कार्यालय
जिल्ला जिल्ला समन्वय समिति
स्थानीय पालिका कार्यालय, वडा कार्यालय

नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM)

NPM को विशेषता

• नतिजामा जोड (Result-Based Management)
• निजी क्षेत्र व्यवस्थापन शैली अपनाउने
• ग्राहकलाई जोड
• प्रतिस्पर्धा र विकेन्द्रीकरण
• प्रभावकारिता र मितव्ययिता

Quick Recall:
• POSDCORB: Luther Gulick र Lyndall Urwick ले प्रतिपादन गरे
• वेबरको नोकरशाही: तर्कसंगत-कानूनी अधिकार
• Woodrow Wilson: “The Study of Administration” (१८८७)
• नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय: सिंहदरबार
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. सार्वजनिक प्रशासन र निजी प्रशासनबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्नुस्। (५ अंक)
२. नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM) के हो? नेपालमा यसको कार्यान्वयनमा के-कस्ता चुनौती छन्? (१० अंक)