नेपालको संरक्षण क्षेत्र
राष्ट्रिय निकुञ्ज वन्यजन्तु

संरक्षण क्षेत्रहरूको वर्गीकरण

प्रकार संख्या क्षेत्रफल
राष्ट्रिय निकुञ्ज १२ ~१०,२०० वर्ग कि.मि.
वन्यजन्तु आरक्ष १ ~१,७५० वर्ग कि.मि.
शिकार आरक्ष ३ ~१,३०० वर्ग कि.मि.
संरक्षण क्षेत्र ६ ~२३,०५० वर्ग कि.मि.
मध्यवर्ती क्षेत्र — वरपर बफर जोन
जम्मा संरक्षित — ~२३.२% नेपालको क्षेत्रफल

प्रमुख राष्ट्रिय निकुञ्जहरू

नाम जिल्ला क्षेत्रफल विशेषता
सगरमाथा सोलुखुम्बु १,१४८ वर्ग कि.मि. UNESCO विश्व सम्पदा; याक, हिम चितुवा
चितवन चितवन/नवलपरासी ९३२ वर्ग कि.मि. UNESCO; एकसिंगे गैंडा, बाघ
लाङटाङ रसुवा/नुवाकोट १,७१० वर्ग कि.मि. रेड पाण्डा
बर्दिया बर्दिया ९६८ वर्ग कि.मि. बाघ, गैंडा, डल्फिन
रारा मुगु/जुम्ला १०६ वर्ग कि.मि. रारा ताल; हिम चितुवा
शुक्लाफाँट कञ्चनपुर ३०५ वर्ग कि.मि. हात्ती, बाघ, दलदले हरिण

नेपालको जैविक विविधता

वर्ग प्रजाति संख्या विश्वमा अनुपात
वनस्पति ७,०००+ विश्वको ~२.५%
स्तनधारी २०८ —
चरा ८७९+ विश्वको ~९%
सरीसृप १२५ —
माछा २३० —
पुतली ७००+ —
Quick Recall:
• एकसिंगे गैंडा: चितवन र बर्दियामा मात्र — धेरै संरक्षित गरिएको
• हिम चितुवा: नेपालको राष्ट्रिय जनावर
• डाँफे (Lophophorus impejanus): राष्ट्रिय पंछी
• रोडोडेन्ड्रोन: राष्ट्रिय फूल
• जटामसी: राष्ट्रिय जडीबुटी
• पाँचपत्रे (Ficus religiosa): राष्ट्रिय वृक्ष
• CITES: नेपाल पक्ष राष्ट्र — संकटापन्न प्रजाति व्यापार नियन्त्रण
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा जैविक विविधता संरक्षणका उपाय र यसको महत्त्व उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. संरक्षित क्षेत्र र स्थानीय समुदायबीचको द्वन्द्व व्यवस्थापन कसरी गर्न सकिन्छ? (१० अंक)