नेपालको बाह्य क्षेत्र
व्यापार विप्रेषण
व्यापार विप्रेषण
व्यापारको अवस्था (२०२३/२४)
| विवरण | रकम (अनुमानित) |
|---|---|
| कुल आयात | रु. १८–२० खर्ब |
| कुल निर्यात | रु. २.५–३ खर्ब |
| व्यापार घाटा | रु. १५–१७ खर्ब |
| व्यापार घाटा/GDP | ~३०–३५% |
मुख्य निर्यात र आयात वस्तु
| निर्यात | आयात |
|---|---|
| पशमिना | पेट्रोलियम पदार्थ |
| हस्तकला | सुन |
| चिया | मेसिनरी/उपकरण |
| अलैंची | रासायनिक मल |
| जडीबुटी | कपडा |
| ऊन | खाद्यान्न |
| चामल, दाल | औषधि |
व्यापार साझेदार
| देश | आयात % | निर्यात % |
|---|---|---|
| भारत | ~७०% | ~७०% |
| चीन | ~१५% | नगण्य |
| UAE | ~३% | — |
| अमेरिका | — | ~१०% |
| जर्मनी | — | ~५% |
विप्रेषण
| सूचक | तथ्याङ्क |
|---|---|
| वार्षिक विप्रेषण | ~रु. १२–१४ खर्ब (GDP को २५–२७%) |
| प्रमुख स्रोत देश | कतार, साउदी, UAE, मलेसिया, भारत |
| वैदेशिक रोजगार कामदार | ~४५ लाख (विश्वमा) |
| विदेशी मुद्रा सञ्चिति | ~USD ११–१२ अर्ब (आयातका ८–९ महिनाको) |
विश्लेषण: नेपालको व्यापार घाटा भारतसँग मात्रै मात्र — भारतले नेपाललाई सहुलियत पहुँच दिएता पनि निर्यात बढ्न सकेको छैन। मुख्य कारण: नेपालमा उत्पादन क्षमताको कमी।
Quick Recall:
• नेपाल WTO सदस्य: सन् २००४
• SAFTA: दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र सम्झौता — नेपाल पक्ष
• BIMSTEC FTA: वार्ता जारी
• भुक्तानी सन्तुलन: चालु खाता र पूँजी खाता
• विदेशी मुद्रा व्यवस्थापन: NRB अन्तर्गत
• नेपाल WTO सदस्य: सन् २००४
• SAFTA: दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र सम्झौता — नेपाल पक्ष
• BIMSTEC FTA: वार्ता जारी
• भुक्तानी सन्तुलन: चालु खाता र पूँजी खाता
• विदेशी मुद्रा व्यवस्थापन: NRB अन्तर्गत
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको व्यापार घाटा घटाउन के-कस्ता नीतिगत उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ? (१० अंक)
२. विप्रेषणको अर्थव्यवस्थामा सकारात्मक र नकारात्मक प्रभाव विश्लेषण गर्नुस्। (५ अंक)
१. नेपालको व्यापार घाटा घटाउन के-कस्ता नीतिगत उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ? (१० अंक)
२. विप्रेषणको अर्थव्यवस्थामा सकारात्मक र नकारात्मक प्रभाव विश्लेषण गर्नुस्। (५ अंक)