कृषि वित्त र सहकारी क्षेत्र
सहकारी खाद्य सुरक्षा

सहकारी क्षेत्र

सूचक तथ्याङ्क
कुल सहकारी ~३४,००० (देशव्यापी)
सदस्य ~७० लाख
कुल बचत रु. ४–५ खर्ब
कृषि सहकारी सर्वाधिक संख्या
नियामक सहकारी विभाग (संघीय)

सहकारीका प्रकार

• कृषि सहकारी: बीउ, मल, बजार व्यवस्था
• बचत तथा ऋण सहकारी: वित्तीय सेवा
• उत्पादन सहकारी: दूध, तरकारी, फलफूल
• उपभोक्ता सहकारी: सस्तो मूल्यमा सामान
• सहकारी ऐन: २०७४ — नयाँ कानूनी संरचना

कृषि वित्त

संस्था भूमिका
कृषि विकास बैंक कृषकलाई कर्जा, ग्रामीण वित्त
लघुवित्त साना कृषकलाई समूह कर्जा
सहकारी स्थानीय वित्तीय पहुँच
ARDC कृषि पुनर्वित्त विकास कोष

खाद्य सुरक्षा

अवस्था विवरण
खाद्य आत्मनिर्भरता तराईमा बढी, हिमाल/पहाडमा कमी
खाद्य असुरक्षित जिल्ला कर्णाली र सुदूरपश्चिमका केही जिल्ला
राष्ट्रिय खाद्यान्न नीति उत्पादन वृद्धि + भण्डारण + वितरण
WFP भूमिका संकटकालीन खाद्य सहायता
Quick Recall:
• कृषि विकास बैंक: पहिलो कृषि बैंक (२०२५ बि.स.)
• सहकारी विभाग: भूमि व्यवस्था तथा अभिलेख विभागसँग एकीकृत
• AKC: कृषि ज्ञान केन्द्र — जिल्लास्तरमा
• जैविक कृषि नीति: नेपाल अर्गानिक कृषि नीति
• प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना (PMAMP)
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा सहकारीको भूमिका र यसका चुनौती उल्लेख गर्नुस्। (५ अंक)
२. नेपालको खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न के-कस्ता रणनीति अवलम्बन गर्नुपर्छ? (५ अंक)