प्रमुख राजनीतिक दल, गठबन्धन र समसामयिक राजनीति

नेपालको राजनीतिक दलीय संरचना
राजनीतिक दल गठबन्धन

प्रमुख राजनीतिक दल

दल	विचारधारा	मुख्य आधार
नेपाली कांग्रेस (NC)	सामाजिक लोकतन्त्र	मध्यवर्ग, व्यापारी, पहाडी जातजाति
CPN-UML	वामपन्थी, मार्क्सवादी-लेनिनवादी	श्रमिक, मध्यवर्ग
CPN (माओवादी केन्द्र)	माओवादी, जनयुद्ध इतिहास	ग्रामीण, सीमान्त वर्ग
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (RSP)	युवा, परिवर्तनवादी	शहरी युवा
Rastriya Prajatantra Party	हिन्दू राष्ट्र, दक्षिणपन्थी	पहाडी परम्परावादी
जनता समाजवादी	मधेसी, संघीयता	मधेश, जनजाति
लोकतान्त्रिक समाजवादी	मधेसी	मधेश

राजनीतिक अस्थिरताका कारण

प्रमुख कारणहरू

• अनेक गठबन्धन र दल विभाजन
• वैचारिक एकता नभएको गठबन्धन
• व्यक्तिकेन्द्रित राजनीति
• संसदीय प्रणालीमा स्थिर बहुमत कठिन
• आन्तरिक पार्टी लोकतन्त्रको अभाव

प्रमुख राजनीतिक घटना (हालसम्म)

वर्ष	घटना
२०७२	संविधान जारी — मधेश आन्दोलन
२०७४	तीन तहको पहिलो निर्वाचन
२०७९	संघीय तथा प्रदेश निर्वाचन
२०७९–	गठबन्धन सरकार — चारवटा प्रधानमन्त्री परिवर्तन

Quick Recall:
• संसदमा दलको मान्यता: ५% मत वा ५ सिट
• प्रतिनिधि सभा विघटन: राष्ट्रपतिले PM को सिफारिसमा
• निर्वाचन खर्च सीमा: निर्वाचन आयोगले तोकेको
• राजनीतिक दल ऐन: २०७३
• राज्यशक्ति: संविधानको धारा १ — सार्वभौमसत्ता जनतामा

सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा राजनीतिक स्थिरताको अभावले सार्वजनिक प्रशासनमा के प्रभाव पारेको छ? (५ अंक)
२. गठबन्धन सरकारका फाइदा र बेफाइदाहरू के हुन्? (५ अंक)