संसदको कार्यविधि
विधायन प्रक्रिया समिति
विधायन प्रक्रिया समिति
विधेयक पारित गर्ने प्रक्रिया
| चरण | विवरण |
|---|---|
| प्रथम वाचन | विधेयक दर्ता र शीर्षक वाचन |
| समिति विचार | सम्बन्धित संसदीय समितिमा पठाउने |
| द्वितीय वाचन | खण्डवार छलफल र संशोधन |
| तृतीय वाचन | समग्र मतदान — साधारण बहुमत |
| अर्को सदन | राष्ट्रिय सभामा पठाउने |
| राष्ट्रपति | प्रमाणीकरण → कानून बन्छ |
विशेष बहुमत चाहिने विधेयक
संवैधानिक संशोधन
• साधारण धारा: दुई तिहाइ बहुमत
• धारा ५ (राष्ट्र, झण्डा, राष्ट्रभाषा): दुई तिहाइ + प्रदेश सभाको सहमति
• प्रस्ताव: कुनै पनि सांसदले राख्न सक्छ
संसदीय समितिहरू
| समिति | कार्य |
|---|---|
| सार्वजनिक लेखा समिति (PAC) | सरकारी खर्चको संसदीय जाँच |
| राज्य व्यवस्था तथा सुशासन | संविधान, कानून, प्रशासन |
| अर्थ समिति | बजेट, कर, वित्त |
| अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध | परराष्ट्र, सन्धि |
| प्राकृतिक स्रोत | वन, जल, खनिज |
बजेट पारित प्रक्रिया
बजेट क्यालेन्डर
• पुस/माघ: बजेट सीलिङ निर्धारण (NPC + MOF)
• फागुन: मन्त्रालयगत बजेट माग
• चैत: बजेट समन्वय
• जेष्ठ: संसदमा प्रस्तुत
• असार: पारित; श्रावण १: लागू
Quick Recall:
• Money Bill: राष्ट्रिय सभाले संशोधन गर्न सक्दैन (प्र.स. मा मात्र)
• संसदको सत्र: बर्षमा कम्तिमा दुईपटक
• संसद सत्र बोलाउने: राष्ट्रपति (PM को सिफारिसमा)
• प्रतिनिधि सभा अध्यक्ष: Speaker — संसदको मार्गदर्शक
• Money Bill: राष्ट्रिय सभाले संशोधन गर्न सक्दैन (प्र.स. मा मात्र)
• संसदको सत्र: बर्षमा कम्तिमा दुईपटक
• संसद सत्र बोलाउने: राष्ट्रपति (PM को सिफारिसमा)
• प्रतिनिधि सभा अध्यक्ष: Speaker — संसदको मार्गदर्शक
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालको संसदमा विधेयक पारित गर्ने प्रक्रिया संक्षेपमा वर्णन गर्नुस्। (५ अंक)
२. संसदीय समितिहरूको भूमिका र तिनको प्रभावकारितामा सुधार कसरी गर्न सकिन्छ? (५ अंक)
१. नेपालको संसदमा विधेयक पारित गर्ने प्रक्रिया संक्षेपमा वर्णन गर्नुस्। (५ अंक)
२. संसदीय समितिहरूको भूमिका र तिनको प्रभावकारितामा सुधार कसरी गर्न सकिन्छ? (५ अंक)