भ्रष्टाचार नियन्त्रणको कानूनी संरचना
CIAA भ्रष्टाचार निवारण ऐन

भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ — मुख्य प्रावधान

विषय व्यवस्था
कसुरको परिभाषा सार्वजनिक पद दुरुपयोग, घूस, सम्पत्ति शुद्धीकरण
सजाय कसुरको गाम्भीर्य अनुसार — जरिवाना + कैद
सम्पत्ति जफत कसुरबाट प्राप्त सम्पत्ति
सरकारी सेवाको नोक्सानी क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने
विशेष अदालत भ्रष्टाचारका मुद्दा सुन्ने

CIAA को संरचना र अधिकार

पक्ष विवरण
संवैधानिक धारा २३८
प्रमुख आयुक्त १ + आयुक्त
कार्यकाल ६ वर्ष
अनुसन्धान स्वतः अनुसन्धान वा उजुरीमा
अभियोजन विशेष अदालतमा मुद्दा दायर
सम्पत्ति विवरण सरकारी पदाधिकारीको वार्षिक विवरण

भ्रष्टाचारका प्रकार

वर्गीकरण

• प्रशासनिक: सेवाको बदलामा घूस
• राजनीतिक: नीति र नियुक्तिमा भ्रष्टाचार
• न्यायिक: न्याय खरिद-बिक्री
• कर्पोरेट: ठेक्का, खरिदमा अनियमितता
• ग्र्यान्ड: ठूलो परिमाणको — उच्च स्तरमा
• पेटी: साना रकम — दैनिक सेवामा

Quick Recall:
• CIAA आयुक्त हटाउन: महाभियोग
• सम्पत्ति विवरण बुझाउने: सरकारी पद धारण गर्ने सबैले
• Transparency International: CPI सूचकाङ्क
• UNCAC: भ्रष्टाचार विरुद्ध संयुक्त राष्ट्र सम्मेलन — नेपाल पक्ष
• नेपाल इन्टिग्रिटी एक्सन: OGP सदस्यता
सम्भावित प्रश्नहरू:
१. नेपालमा भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा CIAA को प्रभावकारिता मूल्याङ्कन गर्नुस्। (५ अंक)
२. सार्वजनिक सेवामा भ्रष्टाचार निवारणका उपाय विस्तार गर्नुस्। (१० अंक)