लोक सेवा आयोग
अप्राविधिक तर्फका न्याय, परराष्ट्र, प्रशासन, लेखापरीक्षण र संसद सेवा
राजपत्र अनंकित प्रथम श्रेणी — नायब सुब्बा वा सो सरह पदको खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षा
अप्राविधिक तर्फका न्याय, परराष्ट्र, प्रशासन, लेखापरीक्षण र संसद सेवा
राजपत्र अनंकित प्रथम श्रेणी — नायब सुब्बा वा सो सरह पदको खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षा
द्वितीय पत्र (Paper II)
समसामयिक अध्ययन र सार्वजनिक सेवा व्यवस्थापन
१०० अंक
विषयगत (Subjective)
२ घण्टा ३० मिनेट
परीक्षा योजना (Examination Scheme)
| खण्ड | विषयवस्तु | पूर्णांक | प्रश्न संरचना |
|---|---|---|---|
| खण्ड A | नेपालको भौगोलिक, सामाजिक र आर्थिक अवस्था | ३५ | ५ प्रश्न × ५ अंक = २५ १ प्रश्न × १० अंक = १० |
| खण्ड B | संवैधानिक व्यवस्था र सरकार | ३५ | ५ प्रश्न × ५ अंक = २५ १ प्रश्न × १० अंक = १० |
| खण्ड C | सार्वजनिक सेवा संचालन एवं व्यवस्थापन | ३० | ४ प्रश्न × ५ अंक = २० १ प्रश्न × १० अंक = १० |
| जम्मा | १०० | उत्तीर्णांक: ४० |
⚠️ महत्त्वपूर्ण नियमहरू:
• प्रत्येक खण्डका लागि छुट्टाछुट्टै उत्तरपुस्तिकाहरू हुनेछन् — उत्तर सोही खण्डको उत्तरपुस्तिकामा लेख्नुपर्छ
• परीक्षाको मिति भन्दा ३ महिना अगाडिसम्म संशोधन भएका कानून पाठ्यक्रममा परेको सम्झनु पर्दछ
• माध्यम भाषा: नेपाली वा अंग्रेजी वा दुवै हुनेछ
• पाठ्यक्रम स्वीकृत मिति: २०८१/०३/२०
• प्रत्येक खण्डका लागि छुट्टाछुट्टै उत्तरपुस्तिकाहरू हुनेछन् — उत्तर सोही खण्डको उत्तरपुस्तिकामा लेख्नुपर्छ
• परीक्षाको मिति भन्दा ३ महिना अगाडिसम्म संशोधन भएका कानून पाठ्यक्रममा परेको सम्झनु पर्दछ
• माध्यम भाषा: नेपाली वा अंग्रेजी वा दुवै हुनेछ
• पाठ्यक्रम स्वीकृत मिति: २०८१/०३/२०
द्वितीय पत्र सम्पूर्ण पाठ्यक्रम
खण्ड A — नेपालको भौगोलिक, सामाजिक र आर्थिक अवस्था (३५ अंक)
| एकाइ | पाठ्यवस्तु |
|---|---|
| १.१ | भौगोलिक अवस्था/स्वरूप: किसिम र विशेषताहरू |
| १.२ | राजनीतिक भूगोल |
| १.३ | हावापानी र जलसम्पदा: स्थिति र महत्त्व |
| १.४ | वनसम्पदा: अवस्था र महत्त्व तथा वन विनासका कारण र संरक्षणका उपायहरू |
| १.५ | प्रचलित प्रमुख धर्म, जातजाति, भाषाभाषी र संस्कृति |
| १.६ | आर्थिक विकासका पक्षहरू: कृषि, उद्योग, व्यापार, पर्यटन, रोजगार र पूर्वाधार |
| १.७ | आर्थिक विकासका सम्वाहकहरू: सार्वजनिक क्षेत्र, निजी क्षेत्र र सहकारी क्षेत्र |
| १.८ | योजनाबद्ध विकासक्रम र चालु आवधिक योजनाको जानकारी |
| १.९ | जनसंख्या व्यवस्थापन, शहरीकरण र बसाई सराई |
| १.१० | वातावरण व्यवस्थापन, जैविक विविधता, वातावरण प्रदूषण, जलवायु परिवर्तन र दिगो विकास |
| १.११ | ज्वलन्त विषयहरू: गरिबी, बेरोजगारी, जनस्वास्थ्य, खाद्य सुरक्षा, सामाजिक सुरक्षा, ऊर्जा संकट, सूचना प्रविधि र सामाजिक संजाल |
| १.१२ | राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका समसामयिक गतिविधिहरू |
खण्ड B — संवैधानिक व्यवस्था र सरकार (३५ अंक)
| एकाइ | पाठ्यवस्तु |
|---|---|
| २.१ | नेपालको संविधान: २.१.१ नेपालको संविधानका मूलभूत विशेषताहरू २.१.२ मौलिक हक र कर्तव्य, राज्यको निर्देशक सिद्धान्त, नीति तथा दायित्व २.१.३ राज्यको संरचना र राज्य शक्तिको बाँडफाँड २.१.४ कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिका |
| २.१ | नेपालमा संघीयता, केन्द्रीय, प्रादेशिक र स्थानीय सरकार |
| २.२ | नागरिकहरूको दायित्व र कर्तव्य, नागरिक समाज र नागरिक चेतना/शिक्षा |
| २.३ | कानूनको अर्थ र महत्त्व |
| २.४ | कानूनका स्रोतहरू र नजीर |
| २.५ | कानूनी राज्यको अवधारणा र महत्त्व |
| २.६ | समावेशीकरण र समानुपातिक प्रतिनिधित्व |
| २.७ | लोकतन्त्र र मानव अधिकार |
| २.८ | सूचनाको हक र पारदर्शिता |
| २.९ | विद्युतीय सुशासन (E-governance) |
| २.१० | सुशासन, सदाचार प्रवर्धन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र भ्रष्टाचार निवारण सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था |
खण्ड C — सार्वजनिक सेवा संचालन एवं व्यवस्थापन (३० अंक)
| एकाइ | पाठ्यवस्तु |
|---|---|
| ३.१ | कार्यालय व्यवस्थापन: ३.१.१ कार्यालय र कार्यालय व्यवस्थापनको अवधारणा र महत्त्व ३.१.२ अभिलेख व्यवस्थापनको परिचय, उद्देश्य, आवश्यकता र महत्त्व ३.१.३ कार्यालयमा संचारको महत्त्व, प्रकार, माध्यम ३.१.४ कार्यालयमा व्यवस्थापन सूचना प्रणाली (MIS) को आवश्यकता र महत्त्व |
| ३.२ | लेखा प्रणाली र राजस्व प्रशासन: ३.२.१ सरकारी लेखा प्रणाली र लेखापरीक्षण सम्बन्धी जानकारी ३.२.२ सरकारको आर्थिक कार्य प्रणालीको जानकारी ३.२.३ जिन्सी श्रेस्ता प्रणाली, राजस्व श्रेस्ता प्रणाली र धरौटी श्रेस्ता प्रणाली ३.२.४ राजस्व प्रशासन (कर, भंसार, अन्त:शुल्क) सम्बन्धी जानकारी ३.२.५ सरकारी बजेट सम्बन्धी जानकारी |
| ३.३ | निजामती सेवा: ३.३.१ नेपालको निजामती सेवाको गठन, पदपूर्ति गर्ने तरिका र प्रक्रियाहरू, सेवा सुविधा, आचरण, सजायँ र वृत्ति विकास सम्बन्धी निजामती सेवा ऐन र नियमावलीमा भएका व्यवस्थाहरू ३.३.२ निजामती सेवामा जनशक्ति योजना, विकास र व्यवस्थापन ३.३.३ प्रदेश र स्थानीय सेवा |
| ३.४ | सार्वजनिक सेवा प्रवाह: ३.४.१ अर्थ र महत्त्व ३.४.२ सार्वजनिक सेवा प्रवाह गर्ने निकाय, तरिका/माध्यमहरू ३.४.३ सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सेवा प्रदायकको भूमिका र सेवाग्राहीको अधिकार तथा दायित्व |