आर्थिक विकास भनेको के हो?
आर्थिक विकास भनेको देशको उत्पादन र आम्दानी बढ्नु मात्र होइन, मानिसको जीवनस्तर, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार, समान अवसर र सामाजिक न्यायमा आएको सकारात्मक परिवर्तन हो।
वृद्धि = उत्पादन/आम्दानी बढ्नु
विकास = जीवनस्तर सुधार
मानव विकास = क्षमता विस्तार
दिगो विकास = भविष्य नबिगारी आजको विकास
विकास = जीवनस्तर सुधार
मानव विकास = क्षमता विस्तार
दिगो विकास = भविष्य नबिगारी आजको विकास
आर्थिक वृद्धि र आर्थिक विकास
| आधार | आर्थिक वृद्धि | आर्थिक विकास |
|---|---|---|
| अर्थ | राष्ट्रिय आय, उत्पादन वा GDP बढ्नु | जीवनस्तर र संरचनागत सुधार हुनु |
| स्वरूप | परिमाणात्मक | परिमाणात्मक + गुणात्मक |
| मापन | GDP, GNP, प्रतिव्यक्ति आय | HDI, गरिबी, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, समानता |
| सम्बन्ध | विकासको आधार हुन सक्छ | वृद्धिलाई जनकल्याणमा बदल्छ |
विकासका मुख्य सूचक
- प्रतिव्यक्ति आय र राष्ट्रिय आय।
- गरिबी दर, बेरोजगारी दर र आय असमानता।
- साक्षरता, विद्यालय भर्ना, स्वास्थ्य सेवा र औसत आयु।
- सडक, विद्युत, सञ्चार, खानेपानी र डिजिटल पहुँच।
- लैंगिक समानता, सामाजिक समावेशीकरण र सुशासन।
GDP बढ्नु मात्र विकास हो?
होइन। GDP वृद्धि आर्थिक विकासको एउटा आधार हुन सक्छ, तर जीवनस्तर सुधार पनि आवश्यक हुन्छ।
HDI मा के-के हेर्छ?
स्वास्थ्य, शिक्षा र आयसँग सम्बन्धित सूचक।
दिगो विकासको मूल भाव?
भविष्यका पुस्ताको क्षमता नघटाई वर्तमान आवश्यकता पूरा गर्ने विकास।