
नेपाल नामकरण
नेपाल शब्दको उत्पत्तिबारे विभिन्न मत पाइन्छन्। लोक सेवा तयारीमा सबैभन्दा धेरै सोधिने पक्ष भनेको नामकरणसँग जोडिएका मत, पुराना उल्लेख र प्रारम्भिक वंशहरूको क्रम हो।
- तिब्बती मत: “ने” को अर्थ घर र “पा” को अर्थ ऊन मान्दा नेपाललाई ऊनको घर भनिएको व्याख्या भेटिन्छ।
- किराँती मत: “ने” को अर्थ मध्य र “पा” को अर्थ घर भन्ने आधारमा नेपाललाई मध्य देश/मध्य घरको रूपमा बुझाइएको छ।
- ने मुनि मत: ने मुनिले पालन-पोषण गरेको भूमि भएकाले नेपाल भनिएको धार्मिक मत पनि पाइन्छ।
महत्त्वपूर्ण उल्लेख
| नेपाल शब्दको पहिलो अभिलेखीय उल्लेख | वसन्तदेवको टिस्टुङ अभिलेख, वि.सं. ५६९ |
|---|---|
| नेपाल शब्दको पुरानो धार्मिक उल्लेख | अथर्ववेदमा उल्लेख भएको मानिन्छ |
| पुरानो वंशावली | गोपाल वंशावली |
प्रारम्भिक वंशहरूको क्रम
| वंश | मुख्य तथ्य | लोक सेवा सम्झिने बिन्दु |
|---|---|---|
| गोपाल वंश | गाईपालक समुदाय, पहिलो राजा भूमिगुप्त/भुक्तमान मानिन्छ | राजधानी मातातीर्थ, ८ पुस्ता, ५२१ वर्ष भनिन्छ |
| महिषपाल/आभीर वंश | भैंसी पाल्ने समुदाय | पहिलो राजा वरसिंह, अन्तिम राजा भुवनसिंह |
| किरात वंश | पूर्वबाट आएका समुदायले शासन गरेको मानिन्छ | पहिलो राजा यलम्बर, अन्तिम राजा गस्ती |
| सोमवंशी | लिच्छविपूर्वको संक्रमणकालीन शासन | निमिष र भास्कर वर्मा जस्ता नाम सम्झिने |
छोटो परीक्षा संकेत
यस भागबाट प्रायः “पहिलो राजा को?”, “राजधानी कहाँ?”, “कति वर्ष शासन?”, “कुन वंशपछि कुन वंश?” जस्ता प्रत्यक्ष तथ्यात्मक प्रश्न सोधिन्छन्। त्यसैले क्रम र मुख्य नामहरू छुट्टै दोहोर्याउनु उपयोगी हुन्छ।