किरातकालको परिचय
किरातकाल नेपालको प्राचीन इतिहासको महत्त्वपूर्ण चरण हो। यस कालमा शासन केन्द्र गोकर्णबाट शंखमूलतर्फ सरेको, पशुपतिनाथ क्षेत्रसँग सम्बन्धित धार्मिक परम्परा बलियो भएको र भारतीय उपमहाद्वीपका ठूला घटनासँग नेपाल जोडिएको कुरा पढिन्छ।
मुख्य तथ्यहरू
| पहिलो किरात राजा | यलम्बर |
|---|---|
| अन्तिम किरात राजा | गस्ती |
| राजधानी | सुरुमा गोकर्ण, पछि शंखमूल |
| पुरानो मूर्ति | विरुपाक्ष मूर्ति, पशुपति आर्यघाट क्षेत्र |
| धर्म | शैव धर्मसँग जोडिएको मानिन्छ |
गौतम बुद्ध र सम्राट अशोक
- गौतम बुद्ध सातौं किरात राजा जितेदास्तीको पालामा नेपाल आएको मानिन्छ।
- सम्राट अशोक चौधौं किरात राजा स्थुंको पालामा नेपाल आएको मानिन्छ।
- अशोकलाई नेपालको पहिलो पर्यटकका रूपमा पनि उल्लेख गरिन्छ।
- लुम्बिनीको अशोक स्तम्भले गौतम बुद्धको जन्मस्थल प्रमाणित गर्ने आधार दिएको मानिन्छ।
सांस्कृतिक पक्ष
किरातहरू पशुपतिनाथलाई किराँतेश्वरका रूपमा आराधना गर्थे भन्ने मान्यता छ। इन्रजात्रामा प्रदर्शन गरिने आकाश भैरवको शिरलाई यलम्बरको शिरसँग जोडेर पनि पढिन्छ। यस्ता सांस्कृतिक तथ्य लोक सेवा वस्तुगत प्रश्नमा छोटो रूपमा आउन सक्छन्।